Tipləşdirmə (türkcədən) f.i.: Müəyyən əlamət və xüsusiyyətlərinə görə obyekt, hadisə və ya anlayışları qruplara, kateqoriyalara bölmək, təsnif etmək prosesi və ya nəticəsi. Bu proses həm obyektlərin daxili xüsusiyyətlərinə, həm də xarici əlamətlərinə əsaslana bilər. Tipləşdirmənin məqsədi müxtəlif obyekt və hadisələri sistemləşdirmək, onların arasında olan əlaqələri aşkara çıxarmaq və daha dəqiq təhlil aparmaqdır.
Tipləşdirmə müxtəlif sahələrdə geniş tətbiq olunur. Məsələn, biologiya elmində canlıları növlərə, siniflərə, fəsilələrə və s. ayırmaq; kimyada maddələri kimyəvi xassələrinə görə təsnif etmək; dilçilikdə sözləri leksik-qrammatik xüsusiyyətlərinə görə qruplara ayırmaq; kompüter elmində məlumatların müxtəlif növlərə (məsələn, tam ədəd, onluq ədəd, simvol və s.) bölünməsi tipəşdirmənin nümunələridir. Tipləşdirmənin nəticəsi olaraq yaradılan qruplar və kateqoriyalar daha sonra tədqiqat, təhlil və ya praktiki tətbiqetmə üçün istifadə oluna bilər.
Tipləşdirmə prosesi obyektiv və ya subyektiv ola bilər. Obyektiv tipəşdirmədə obyektlərin təsnifatı onların əsas xüsusiyyətlərinə əsaslanır və mübahisəyə səbəb olmur. Subyektiv tipəşdirmədə isə təsnifat müəyyən meyarlara əsasən aparılır və müxtəlif tədqiqatçılar fərqli nəticələr əldə edə bilərlər. Bu səbəbdən subyektiv tipəşdirmənin nəticələrinə yanaşma daha diqqətli olmalıdır və tədqiqatçının yanaşması açıq şəkildə göstərilməlidir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Alimlər yeni kəşf edilmiş bitkilərin tipəşdirməsini aparmaq üçün uzun müddət tədqiqat apardılar.
- Bu məlumat bazasında məlumatların tipəşdirməsi effektiv axtarışa imkan verir.
- Yazılı dilin tipəşdirməsi dəqiq linqvistik təhlillər üçün zəruridir.
- Müxtəlif mənşəli məlumatların tipəşdirməsi mürəkkəb bir prosesdir.