izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Təsərrüfat (ərəb. təsərrüf + -at) iqtisadi termin olaraq, müəyyən bir coğrafi ərazidə və ya ictimai qurumda istehsalın, paylanmanın, mübadilənin və istehlakın ümumi prosesini, eləcə də bu prosesləri tənzimləyən iqtisadi münasibətləri, institutları və qurumları əhatə edir. Sadəcə istehsal üsulu və münasibətlərinin məcmusu deyil, daha geniş bir konsepsiyadır.

Bu terminin mənası müxtəlif ictimai-iqtisadi formasiyalarda fərqlənir. Məsələn, feodal təsərrüfatı, kapitalist təsərrüfatı, sosialist təsərrüfatı və s. kimi anlayışlar mövcuddur. Hər birinin özünəməxsus istehsal vasitələri, istehsal münasibətləri, mal-servis istehsalı və paylanması üsulları var. Kapitalist təsərrüfatında əsas istehsal vasitələri özəl əmlaka məxsusdur, istehsal prosesi bazar mexanizmləri vasitəsi ilə tənzimlənir; sosialist təsərrüfatında isə istehsal vasitələri ictimai əmlaka məxsusdur və mərkəzləşdirilmiş planlaşdırma aparılır.

Təsərrüfat termini "ev təsərrüfatı" kimi daha dar mənada da işlədilə bilir. Bu halda, ev təsərrüfatı ailənin və ya bir fərdin gündəlik ehtiyaclarını ödəmək məqsədilə apardığı iqtisadi fəaliyyəti ifadə edir. Bu, kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalını, qida hazırlanmasını, ev işlərinin görülməsini və s. əhatə edir. Beləliklə, "təsərrüfat" sözü geniş və dar mənada işlədilə bilir, onun konkret mənası kontekstdən asılıdır.

Lüğətlərdə verilən “kapitalist təsərrüfatı” nümunəsi təsərrüfatın konkret bir formasını göstərir. Lakin, təkcə istehsal münasibətləri ilə məhdudlaşdırmaq düzgün deyil. Təsərrüfatın tərkibinə istehsalın bütün mərhələləri, o cümlədən istehsalın təşkili, paylanması, mübadiləsi və istehlakı daxildir. Həmçinin, təsərrüfatın hüquqi, siyasi və sosial aspektləri də nəzərə alınmalıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz