Tənləşdirmək sözü Azərbaycan dilində geniş mənada "bərabərləşdirmək" mənasını ifadə etsə də, daha dəqiq və geniş bir şəkildə izah edilməsi mümkündür. Əslində, "tənləşdirmək" sözü daha çox kəmiyyət və ya keyfiyyət baxımından fərqli olan iki və daha çox şeyi bir-birinə yaxınlaşdırmaq, bənzətmək, oxşatmaq mənasında işlənir. Bu yaxınlaşdırma tam bərabərləşdirmə demək deyil, dəyişikliklər vasitəsilə fərqləri azaltmaq, uyğunlaşdırmaq mənasını da ehtiva edir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "tən" kökündən və "-ləşdirmək" şəkilçisindən əmələ gəldiyini görərik. "Tən" "bərabər, eyni, oxşar" mənalarını bildirir. "-ləşdirmək" isə "etmək, halına salmaq" mənasını daşıyan bir şəkilçidir. Beləliklə, "tənləşdirmək" sözü "bərabər etmək, eyni hala salmaq, oxşatmaq" kimi daha geniş və dəqiq bir məna kəsb edir.
Cümlə içərisində istifadəsinə baxaq:
- "Torpağın rütubətini tənləşdirmək üçün suvarma işləri aparıldı." (Bu cümlədə torpağın rütubətini optimal səviyyəyə çatdırmaq, bərabərləşdirmək mənası var.)
- "Müəllim şagirdlərin biliyini tənləşdirmək üçün əlavə dərslər keçirdi." (Burada şagirdlərin biliy səviyyəsini yaxınlaşdırmaq, fərqləri azaltmaq məqsədi önə çəkilir.)
- "İqtisadiyyatda yaranmış fərqləri tənləşdirmək üçün yeni islahatlar həyata keçirildi." (Bu cümlədə iqtisadi göstəricilərin tarazlığını təmin etmək, fərqləri azaltmaq mənası üstündür.)
Yekun olaraq, "tənləşdirmək" sözü sadəcə "bərabərləşdirmək" mənası ilə kifayətlənməməli, kəmiyyət və ya keyfiyyət baxımından fərqli olan şeyləri bir-birinə yaxınlaşdırmaq, uyğunlaşdırmaq, bənzətmək, fərqləri azaltmaq mənasında daha geniş şəkildə anlaşılmalıdır.