izahlı lüğət 2 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Təhkimçi (is.) Azərbaycan dilində əsasən tarixi kontekstdə işlənən bir sözdür və "təhkim" sözündən törəmədir. "Təhkim"in birinci mənası, torpaqla bağlı mülkiyyət və istifadə hüququnun əsasını təşkil edən, ərazinin müəyyən bir ailənin və ya şəxsin miras yolu ilə əbədi olaraq mülkiyyətində olması, onun öz üzərində müstəqil iqtisadi fəaliyyət göstərməsi və bununla bağlı hüquqi və ictimai vəziyyətini ifadə edir. Bu mənada təhkimçi, torpaq sahibinə bağlı olan, onun torpağını işləyən və bunun müqabilində ona xidmət göstərən, həmin torpağa "bağlı" olan kəndli və ya şəxs deməkdir. Təhkimçinin öz torpağı olmur, o, təhkim edilmiş torpaqda çalışır və həmin torpağın sahibinin iradəsinə tabe olur. Hüquqi olaraq, o, öz torpağını satma, miras qoyma və ya mübadilə etmə hüququna malik deyildir. Onun hüquqları və azadlığı məhdudlaşdırılırdı.

Lüğətlərdə qeyd edildiyi kimi, "təhkimçi" sözü eyni zamanda, bir qrup insanı, məsələn, yeddi nəfərlik köməkçi heyətini ifadə edə bilər. Bu halda "təhkimçi" sözü daha çox metaforik mənada işlənir. Belə ki, buradakı "təhkim" sözü bir növ "bağlılıq", "vəzifə" və ya "məsuliyyət" mənasında işlədilir. Bu vəzifəli şəxslər bir qrupa, məsələn, bir məsul şəxsə bağlıdırlar və onun tapşırıqlarını yerinə yetirirlər.

Sözün mənşəyinə gəldikdə, "təhkimçi" sözü fars dilindən götürülmüşdür. "Təhkim" sözü "möhkəmləndirmək", "bağlamaq" mənalarını verir. Bu məna təhkimçinin torpağa və torpaq sahibinə bağlılığı ilə uyğun gəlir. "Çı" isə fəal iştirakçı şəxs bildirən əlavədir.

Müxtəlif cümlələrdə "təhkimçi" sözünün işlənməsinə nümunələr:

  • Tarixi mənbələrə görə, kənd təsərrüfatı əsasən təhkimçilər tərəfindən həyata keçirilirdi.
  • Həmin torpaq sahəsində çalışan təhkimçi illiklə öz əməyinin bəhrəsini yığa bilməzdi.
  • Layihənin icrası üçün bir qrup təhkimçi (məsələn, yeddi nəfərlik bir komanda) təyin edildi.
  • Məsul təhkimçi layihənin bütün mərhələlərinə nəzarət edirdi.
Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz