Təftişçilik (is.) İnqilabi marksizmin siyasi, fəlsəfi və iqtisadi əsaslarının yenidən nəzərdən keçirilməsi, təhlil edilməsi və ya təfsiri prosesidir. Bu proses, marksizmin əsas prinsiplərinin əsl mənasının dərk edilməsinə və ya əksinə, onların əsas mahiyyətinin pozulmasına yönəlməklə yanaşı, bu prinsiplərin müasir şəraitə uyğunlaşdırılması və ya onların siyasi və iqtisadi məqsədlər üçün manipulyasiya edilməsi kimi müxtəlif məqsədlər daşıya bilər.
Təftişçilik, marksist nəzəriyyəyə tənqidi yanaşma ilə xarakterizə olunur. Bu tənqid, marksizmin müəyyən müddəalarının tarixi kontekstdən kənara çıxarılması, tarixi inkişafın real proseslərinə uyğun gəlməməsi, ya da iqtisadi və sosial reallıqlarla ziddiyyətlərinin aşkar edilməsi üzərində qurula bilər. Eyni zamanda, təftişçilik, marksizmin bəzi ideyalarının seçici şəkildə qəbul edilməsi və ya onların kapitalist ideologiyası ilə uzlaşdırılması kimi manipulyativ metodları da əhatə edə bilər.
Təftişçiliyin əsas məqsədi, marksizmin əsas prinsiplərini dəyişmək və ya onları yeni şərtlərə uyğunlaşdırmaqla yanaşı, həmçinin marksizmin tətbiqinin effektivliyini artırmaq və ya ondan siyasi mənfəət əldə etmək ola bilər. Belə ki, dəyişən sosial və iqtisadi şəraitdə marksizmin bəzi müddəalarının köhnəlmiş kimi qiymətləndirilməsi və yeni interpretasiyalarının təklif edilməsi, təftişçiliyin əsas təzahürlərindən biridir. Lakin bu interpretasiyalar, marksizmin əsas mahiyyətini pozmadan, onun əsas ideyalarını qoruyub saxlamaq şərti ilə həyata keçirilməlidir. Əks halda, təftişçilik, marksizmin təhrifi kimi qiymətləndirilə bilər.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Onun fikirləri, marksizmin təftişçilik ənənəsinə aiddir.
- Bu qrup, inqilabi marksizmin təftişçilik vasitəsi ilə təhrif edilməsinə çalışır.
- Təftişçilik nəticəsində, marksizm öz əhəmiyyətli hissəsini itirdi.
- Müasir sosialist hərəkatlarında təftişçilik probleminin əhəmiyyəti böyükdür.
Qeyd: Təftişçilik termini, özündə həm obyektiv təhlil, həm də manipulyasiya imkanlarını ehtiva edir. Ona görə də, kontekstdən asılı olaraq, müsbət və ya mənfi konotasiyalarla işlənə bilər.