izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Tapanlamaq (f.): Bu fe'l kökü qədim türk dillərindən qaynaqlanır və əsasən torpaqla bağlı əməliyyatı ifadə edir. Əsas mənası, tapan adlı alət vasitəsilə torpağı döyəcləmək, sıxmaq, hamarlamaq və bununla da səpinə və ya digər əkin işlərinə hazırlamaqdır. Tapan, ağır, düz, taxta və ya metal lövhəyə bənzər bir alətdir ki, heyvan gücü ilə və ya əl ilə torpağa vurularaq torpağın səthini hamarlayır və sıxlaşdırır. Bu prosesdə torpaqdakı quru otlar, daşlar və s. qalıqlar xeyli dərəcədə aradan qaldırılır və toxumların əkilməsi üçün ideal bir səth yaradılır.

Tapanlamağın mənası yalnız fiziki proseslə məhdudlaşmır. Metaforik mənada da işlənə bilər. Məsələn, bir işin təməlini möhkəmləndirmək, qüsursuz və etibarlı hala gətirmək üçün sərf olunan səylər "tapanlamaq" mənasında işlənə bilər. Bu, işin detallarına qədər diqqət yetirilməsini, incə işlənməsini və ətraflı şəkildə tamamlanmasını bildirir. "Problemi tapanlayıb həll etdi" kimi ifadədə bu metaforik istifadə aydın görünür.

Lüğətdə verilən nümunə cümləsi ("Torpağı Səriyyənin dediyi kimi tapanlayıb səpinə hazırlamışdılar") bu fe'lin əsas, literal mənasını göstərir. Digər nümunələr olaraq: "Yazda tarlaları tapanladılar", "Yeni evlərin təməlini yaxşı tapanlayıb tikirlər", "Layihəni hər detalını düşünüb tapanlayaraq həyata keçirdi" göstərmək olar. Bu nümunələr həm fe'lin əsas mənasını, həm də metaforik istifadəsini əks etdirir.

Qısaca, "tapanlamaq" fe'li həm konkret (torpağı hazırlamaq) həm də məcazi (bir işi ətraflı və diqqətlə yerinə yetirmək) mənalarda işlənən zəngin bir sözdür.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz