Tamamilə sözü Azərbaycan dilində zərf kimi işlənir və "tamam, tamamən, bütün olaraq, bütünlüklə; tamam-kamal" mənalarını verir. Bu, həm keyfiyyət, həm də miqdar baxımından tamlığı, eksiksizliyi, bir şeyin sonuna qədər, bütün tərəflərinin əhatə olunmasını ifadə edir. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq incə nüanslar əldə edə bilər. Məsələn, "tamamilə razıyam" ifadəsi şübhə və ya tərəddüdün olmamasını, fikrin tam dəstəklənməsini ifadə edir, "tamamilə yox oldu" ifadəsi isə bir şeyin izsiz yox olmasını bildirir.
Etimoloji baxımdan, "tamamilə" sözü "tamam" sözündən əmələ gəlmişdir. "Tamam" sözü fars mənşəlidir və "bitmiş, başa çatmış" mənasını verir. "-ilə" şəkilçisi isə zərf əmələ gətirir və əsas sözün mənasını genişləndirərək, tamlığı, bütünlüklə baş verməni vurğulayır.
Cümlədə istifadəsinə nümunələr:
- O, tamamilə səhv edir.
- İş tamamilə başa çatdı.
- Mənim fikrimcə, o, məsələni tamamilə düzgün izah etdi.
- O, tamamilə tənha idi.
- Ev tamamilə dağılmışdı.
- Hələ bəzi vaxtlar Şərifə evə tamamilə əliboş qayıdırdı. (Bu cümlədə "tamamilə" Şərifənin əlində heç bir şey olmamasını, tam mənada boş əllə qayıdmasını ifadə edir.)
Göründüyü kimi, "tamamilə" sözü müxtəlif kontekstlərdə müxtəlif mənalarını saxlayaraq, hər zaman tamlığı, bütünlüklə baş verməni və ya olmamanı bildirir. Sözün sinonimləri arasında "tamamən", "bütövlüklə", "tam olaraq", "qətiyyətlə" kimi sözlər göstərilə bilər, lakin bu sözlərin hamısı "tamamilə"nin bütün mənalarını tam əhatə etmir.