izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Takt sözü alman dilindən (Takt) gəlmişdir və əslində latınca tactus sözündən törəmədir. Tactus toxunma, hiss etmə mənasını verir. Lakin Azərbaycan dilində takt sözü "vəzn" mənasından daha geniş bir məna kəsb edir və müxtəlif kontekstlərdə fərqli şəkildə işlədilir.

Birinci və əsas mənası incəlik, zəriflik, həssaslıq, uyğunluq hissi, digərlərinin hisslərinə qarşı diqqətli olmaq, söz və əməllərdə nəzakətlilik nümayiş etdirməkdir. Məsələn: "O, danışığında böyük takt göstərirdi" cümləsində takt, şəxsin danışma üslubunun zərifliyi və həssaslığını ifadə edir. Yaxud "O, vəziyyətin nəzərə alaraq çox taktlı davranırdı" cümləsində şəxsin vəziyyətin tələblərinə uyğun olaraq hərəkət etməsi, nəzakətli olması vurğulanır.

İkinci mənası isə daha çox musiqi və poeziya sahəsində işlənir və bədii əsərlərdəki ritm, vəzn, səs ahəngi kimi elementlərin uyğunluğu mənasını verir. Bu mənada takt, səsin uzunluq və qısalıqlarının müəyyən bir qayda ilə təşkil olunmasını, musiqi əsərlərində isə ritmik quruluşu ifadə edir. Məsələn: "Şeirin taktı çox harmonikdir" deyərkən şeirin ritmik quruluşunun estetik cəhətdən xoş olduğunu bildiririk.

Üçüncü bir mənada takt, vaxtın müəyyən bir məqamında hərəkət etmək bacarığı, vaxt seçimi mənasında da işlənə bilər. Məsələn, "O, təqdimatını mükəmməl taktda apardı" cümləsində şəxsin təqdimatı aparmaq üçün ən uyğun zamanda seçimi bildirilir. Bu mənada takt, zamanlama məharətini ifadə edir.

Qısacası, takt sözü bir çox mənaları ehtiva edən, kontekstdən asılı olaraq fərqli şəkildə işlənən zəngin bir söz olaraq qalır. Əsas fərqləndirici xüsusiyyəti isə həssaslıq, uyğunluq və zəriflik konsepsiyalarını əks etdirməsidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz