Şələpapaq sözü Azərbaycan dilində, əsasən, şifahi nitqdə işlənən, köhnəlməkdə olan bir sifətdir. Lüğətlərdə sadəcə “başına uzuntüklü dəridən papaq qoymuş” kimi izah olunsa da, bu izah sözün məna çalarlarını tam əhatə etmir. Daha dəqiq desək, “şələpapaq” başında uzun tüklü dəridən düzəldilmiş papaq taxan şəxsi ifadə edir və bu papağın geyən şəxsin sosial statusu, həyat tərzi və məşğuliyyəti haqqında məlumat verir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "şələ" komponenti "şal" sözündən törəmiş ola bilər ki, bu da "uzun tüklü, tüylü" mənasını verir. "Papaq" isə hamıya məlum olan baş geyimidir. Beləliklə, "şələpapaq" "uzun tüklü papaq taxan" mənasını qazanır. Ancaq bu sadəcə leksik məna deyil, həm də konnotativ məna daşıyır.
Kontekstdən asılı olaraq "şələpapaq" sözü müxtəlif mənalar kəsb edə bilər. Məsələn, "şələpapaq kişi" deyərkən, həm uzun tüklü dəridən papaq taxan, həm də sadə, kənd həyat tərzinə uyğun geyimli, əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan bir kişi təsvir olunur. "Şələpapaq kəndli" ifadəsi isə bu mənanı daha da gücləndirir. Sözün aşağı sosial təbəqəni, sadəliyi və ya hətta geriliyi ifadə etmə ehtimalı da vardır. Bu, tarixi kontekstdə, konkret bir dövrdə yaşayan insanların geyim tərzi ilə əlaqədardır.
Verilən nümunədəki cümlədə ("Əmim oğlu komandir olduğuna görə rəngi saralmış, əynində...") "şələpapaq" sözünün olması, əmim oğlunun əvvəlki sadə, kənd həyatından komandir kimi daha yüksək bir sosial statusa keçidini göstərən ziddiyyəti vurğulayır. Bu, sözün həm leksik, həm də kontekstuallıq mənasının əsərin bədii ifadə vasitəsi kimi istifadəsinə nümunədir.
Yekun olaraq, "şələpapaq" sözü sadəcə bir baş geyimi təsvir etmir; o, tarixi, sosial və mədəni kontekstlə sıx bağlı olan, konnotativ mənalarla zəngin bir leksik vahiddir.