Şəbkülah (şəb-külah) sözü fars mənşəlidir. "Şəb" (شب) farsca "gecə" mənasını verir, "külah" (کلاه) isə "papaq", "baş geyimi" mənasındadır. Beləliklə, sözün hərfi tərcüməsi "gecə papağı" deməkdir. Ancaq bu, sadəcə bir hərfi tərcümədir və sözün tam mənasını əks etdirmir. Azərbaycan dilində köhnəlmiş bir söz olaraq, "şəbkülah" konkret olaraq gecə vaxtı geyilən, adətən qara rəngdə olan və başı örtmək üçün nəzərdə tutulan, baş geyimini ifadə edir. Bu baş geyimi, adi papaqlardan fərqli olaraq, adətən daha geniş, daha örtük və ya bəzən başı və çiyinləri qismən örtdüyü üçün xüsusiyyətə malik ola bilərdi. Müstəqil bir baş geyimi kimi deyil, gecə saatlarında istifadə olunan və bəlkə də müəyyən bir məqsəd üçün (məsələn, gizlənmək, soyuqdan qorunmaq və ya mərasimlərdə istifadə olunmaq) hazırlanmış baş geyimlərini təsvir etmək üçün işlənirdi.
Misal olaraq verilən cümlədəki ("…şəbkülahını geyinib arvada tapşırdı ki, bu gecə ölülər gələcək, … dava-şava olmasın") istifadə, şəbkülahın gecə ilə əlaqəli bir mərasim və ya inancla bağlı olduğunu göstərir. Bu kontekstdə, şəbkülah, ehtimal ki, ölülərin ruhlarını sakitləşdirmək, qorxuları aradan qaldırmaq və ya onları uzaqlaşdırmaq məqsədilə istifadə olunan bir simvolik baş geyimidir. Sözün istifadəsi, xalq inancları və əfsanələrin təsirinə işarə edir. Belə ki, xalq arasında yayılmış ruhlar, cinlər və s. haqqında inancların təsiri ilə bu baş geyimi qorunma vasitəsi kimi qəbul edilə bilərdi. Cümlədəki "dava-şava olmasın" ifadəsi də bunu təsdiqləyir.
Qeyd edək ki, "şəbkülah" sözünün müasir Azərbaycan dilində istifadəsi çox nadirdir və ədəbiyyatda əsasən tarixi kontekstdə, köhnəlmiş söz kimi rast gəlinir. Onun əvəzinə "papaq", "başörtüsü", və ya kontekstdən asılı olaraq daha dəqiq başqa sözlər istifadə olunur. Lakin bu sözün leksikografik təhlili onun tarixi və mədəni əhəmiyyətini vurğulamağa kömək edir.