izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Şeyhə sözü Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən atın bərk, sərt kişnəməsi kimi izah olunsa da, bu tərif tam olaraq onun məna çalarlarını əhatə etmir. Daha dəqiq və geniş şəkildə deyilsə, "şeyhə" atın qorxu, əsəbilik, həyəcan və ya digər güclü duyğuların təsiri altında səsləndirdiyi güclü, kəskin, bəzən də uzun sürən kişnəməni ifadə edir. Sadəcə "kişnəmə" sözündən fərqli olaraq, "şeyhə" daha çox emosional yüklənmiş, həyacanlı və intensiv bir səs kimi qəbul edilir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, ehtimal ki, fars dilindən keçmişdir. Fars dilindəki "şey" (şeyء) sözü "şey", "varlıq" mənasını verir. "Şeyhə"nin əmələ gəlməsində bu kökdən istifadə olunması, atın kişnəməsinin onun daxili bir "şey"-ə, duyğuya, həyəcana reaksiya olması ilə bağlı ola bilər. Yəni, atın sadə bir kişnəməsindən daha çox, daxili bir "varlığın" ifadə olunduğu səs kimi qəbul edilə bilər.

Ədəbiyyat nümunələrində "şeyhə" sözü əsasən qarışıqlıq, qorxu, təhlükə və ya savaş anlarını təsvir etmək üçün işlədilir. A. Səhhətin misalında olduğu kimi, "Xəncər bərqi, at şeyhəsi, çığırtı" ifadəsi qarışıqlıq və təhlükənin sürətli, intensiv və qorxulu bir atmosferi yaradır. "Şeyhə"nin bu cür kontekstlərdə istifadəsi, sözün emosional gücünü və məna dərinliyini göstərir.

Başqa nümunələr: "Atın şeyhəsi bütün ətrafı bürümüşdü", "Döyüş meydanında atların şeyhələri eşidilirdi", "Qəfil səs onu qorxutdu və at şeyhə çəkdi." Bu nümunələr "şeyhə"nin yalnız atın səsinin intensivliyini deyil, həm də bu səsin ətraf mühitə təsirini və yaratdığı təəssüratı vurğulayır. Beləliklə, "şeyhə"nin sadə bir "kişnəmə"dən daha çox məna yükləndiyi aydın olur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz