Şeşəbuynuz sözü Azərbaycan dilində "dikbuynuz", "itibuynuz" mənasında işlənən sifətdir. Lüğətlərdəki qısa izah, sözün əsas mənasını əks etdirir, lakin onun kontekstdə necə işləndiyi və stilistik xüsusiyyətləri barədə ətraflı məlumat verməkdə qüsurlu olur. Sözün kökü dəqiq müəyyən edilməsə də, "şəşə" (iti, sivri) və "buynuz" komponentlərindən təşkil olunduğu ehtimal edilir. "Şəşə" sözü bir çox türk dillərində oxşar məna daşıyır və bu, sözün köhnə mənşəyə malik olduğunu göstərir.
Şeşəbuynuz sözü, əsasən, buynuzları dik və iti olan heyvanlar üçün istifadə olunur. Lakin, misalda görüldüyü kimi, söz məcazi mənada da işlənə bilər. Zərrintac xanımın Leyləyə olan biganəliyi, şeşəbuynuz öküzün inadkar və inadçı hərəkətləri ilə müqayisə edilir. Bu mənada "şeşəbuynuz" yalnız buynuzların formasını deyil, həm də heyvanın inadkar, yönəldilməsi çətin, öz əqidəsində israr edən təbiətini ifadə edir. Beləliklə, söz, həm konkret, həm də abstrakt mənada işlənə bilər. Konkret mənada konkret fiziki bir xüsusiyyəti, məcazi mənada isə bir xarakter xüsusiyyətini ifadə edir.
Cümlə quruluşunda şeşəbuynuz sözü adətən təsviri funksiyada işlənir. Məsələn:
- "Qəzəbli bəbir, şeşəbuynuz kimi döyüşə atıldı."
- "İnadkar, şeşəbuynuz bir adam idi, heç kim onu fikrindən döndərə bilməzdi."
Birinci cümlədə "şeşəbuynuz" konkret mənada, ikinci cümlədə isə məcazi mənada işlənir. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilir, lakin əsasında həmişə bir "itilik", "diklik" və ya " inadkarlıq" elementi vardır.