Şellənmə: "Şellənmək" fellərinin məsdər formasından törəmiş isimdir. Əsas mənası, bir şeyin sərt, qəfil və ya birdən-birə vurulması, zərbə alması nəticəsində yaranan vəziyyəti, halını ifadə edir. Bu, həm maddi, həm də məcazi mənada baş verə bilər.
Maddi mənada: Şellənmə, əsasən fiziki təsir nəticəsində yaranır. Məsələn, bir daşın şellənməsi, güclü küləyin ağacları şelləməsi, dolu dənələrinin bitkiləri şelləməsi kimi hallarda istifadə olunur. Burada vurma, sarsıtma, təkan alma kimi fiziki təsirlər ön plana çıxır. Şellənmənin intensivliyi, vurulan cismin və vurma gücünün şiddətinə bağlı olaraq dəyişə bilər; zəif bir şellənmədən tutmuş, ciddi zədələnməyə səbəb olan güclü bir şellənməyə qədər.
Məcazi mənada: Şellənmə, birdən-birə və gözlənilmədən baş verən xoşagəlməz hadisələri, kəskin dəyişiklikləri, qəfil təsirləri ifadə etmək üçün də işlədilə bilər. Məsələn, "Həyatın ona şellə vurması", "Xoşbəxtliyindən şellənmişdi", "Xəbərdən şellənmişdi" kimi ifadələrdə şellənmə, qəfil sürpriz, sarsıntı, təəccüb və ya həyəcan hisslərini ifadə edir. Bu mənada, şellənmə əsasən emosional və psixoloji təsirləri ifadə edir.
Etimologiya: Sözün etimologiyası "şelləmək" felləsinə dayanır. "Şelləmək" isə ehtimal ki, kökünə görə "şel" ("şal" kimi variantları da mövcuddur) sözü ilə bağlıdır ki, bu da qəfil və sürətli hərəkət, zərbə mənasını verir. Sözün kökündəki səs dəyişiklikləri və fonetik inkişafı daha dərin linqvistik tədqiqatlar tələb edir.
Cümlədə istifadəsi nümunələri:
- Yağış damlaları pəncərəni şelləyirdi.
- Qəfil xəbərdən şellənmişdi.
- Külək ağacları şelləyərək sındırırdı.
- Həyatın şelləmələri onu sarsıtmışdı.
- Dolu bitkiləri şellədi və məhsulu məhv etdi.