izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Şaqqıma (s.i.) "Şaqqımaq" fellərinin törəməsi olaraq, əsasən iki əsas məna daşıyır: birincisi, fiziki bir şəkildə, səs çıxararaq açılma, parçalanma, yarılanma və ya qırılma hərəkətinin nəticəsi olan dəlik, yarıq, çat, və ya bir neçə yerə parçalanmış vəziyyəti bildirir. Bu mənada “şəqq” sözü ilə sinonimlik təşkil edir, amma “şəqq”dən fərqli olaraq, daha geniş və dərin bir parçalanmanı ifadə edə bilər. Məsələn, "Daşın üstündə şaqqıma əmələ gəlmişdi" cümləsində şaqqıma, daşın səthində yaranmış dərin bir yarığı ifadə edir. Eyni zamanda, “qaya daşının şaqqımaları içində” kimi ifadələrdə, bir neçə yarıq və çat ilə parçalanmış bir səthi ifadə etmək üçün işlədilə bilər.

İkinci mənası isə, daha metaforik bir məna daşıyır və əsasən insan əhval-ruhiyyəsi ilə bağlıdır. Bu mənada "şaqqıma" bir növ çatlama, qırıq, kədər, qəm, daxili narahatlıq və ya ruh düşkünlüyü vəziyyətini ifadə edir. Ürəkdə, ruhda, qəlbdə yaranmış bir boşluğu, sarsıntını, əzabı bildirir. Bu mənada, “şaqqıma” sözü daha çox emosional bir təsir yaradır və “kədər”, “qəm”, “dərd” kimi sözlərlə sinonim kimi istifadə oluna bilər. Məsələn, "Onun ürəyində dərin bir şaqqıma vardı" cümləsində şaxşıma, insanın daxili boşluğunu, dərin kədərini bildirir.

Qeyd etmək lazımdır ki, "şaqqıma" sözü daha çox şifahi nitqdə istifadə olunur və ədəbi dildə az rast gəlinir. Ancaq hər iki mənası da kontekstdən asılı olaraq aydın başa düşülür. Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "şəqq" kökünə və "ma" məsdər bildirən şəkilçiyə söykəndiyini görərik. Bu da sözün əsas mənasının açılma, parçalanma olduğuna işarə edir. Lakin dilin inkişafı ilə birlikdə, söz yeni mənalar qazanmış və bu mənalar da müxtəlif cümlə quruluşlarında ifadə olunur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz