Şahnaz: (fars. شاه ناز - şahnaz) İs. Azərbaycan dilindəki bu söz fars mənşəli olub, "şah" (şah, padşah) və "naz" (incəlik, zəriflik, lətifə, əzəmət) sözlərindən təşkil olunmuş bir birləşmədir. Lüğətlərdə əsasən Azərbaycanın klassik muğamlarından birinin adı olaraq qeyd olunsa da, mənasının genişliyi onu fərqli kontekstlərdə işlətməyə imkan verir.
Birincisi və ən məşhur istifadəsi, muğam adı kimi təqdim olunmasıdır. Şahnaz muğamı, özünəməxsus melodik quruluşu, ifadəliliy və emosional dərinliyi ilə seçilir. Bu muğamın ifa tərzi, daxili harmoniyası və əhval-ruhiyyəsi "şah" sözünün ifadə etdiyi əzəmət və "naz" sözünün ifadə etdiyi incəlik, zəriflik və lətifənin birliyi ilə bağlıdır.
İkincisi, sözün ad kimi istifadəsidir. Fars dilindəki əsl mənasından irəli gələrək, Şahnaz adı "şahzadə kimi zərif, əzəmətli" mənasını ifadə edir. Bu ad, qadınlara verilən adlar arasında geniş yayılmış və sevilən adlardan biridir. Adın fonetik gözəlliyi və mənasının zənginliyi, onu populyarlaşdırır.
Üçüncüsü, daha az rast gəlinən bir istifadə olaraq, şahnaz sözü məcaz olaraq da işlənə bilər. Məsələn, "şahnaz bir gözəllik", "şahnaz bir mənzərə" kimi ifadələrdə, həddindən artıq gözəllik, zəriflik və lətifəni vurğulamaq üçün istifadə edilə bilər. Bu mənada, söz daha çox poetik və bədii əsərlərdə işlənir.
Qeyd etmək lazımdır ki, Şahnaz sözünün müxtəlif dillərdə və kontekstlərdə fərqli nüanslar daşıya bilməsi onun leksik zənginliyindən irəli gəlir. Əsasən muğam adı kimi tanınmasına baxmayaraq, ad və məcaz kimi istifadəsi də onun dilçilik baxımından maraqlı bir söz olduğunu göstərir. Misal olaraq: "Rüstəm bəyin həyəti. Pərdə qalxdıqda həyətdə Sərvər ilə Gülnaz görünür" cümləsində "Şahnaz" adı deyil, digər adlar işlənilib. Bu, sözün tək muğam adı kimi qəbul edilməməsini nümayiş etdirir.