izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Şahdamar (aorta) sözünün Azərbaycan dilindəki mənası geniş və çoxqatlıdır. Birincisi, və əsasən, anatomik bir termin kimi istifadə olunur və aorta arteriyasını, ürəkdən çıxan və bədənə qan daşıyan ən böyük arteriyanı ifadə edir. Bu mənada "şahdamar" sözü, həm anatomik dəqiqliyi, həm də "şah" sözünün "ən əhəmiyyətli, ən başlıca" mənasından irəli gələn metaforik gücünü ehtiva edir. Aorta, bütün bədənə həyat verən qan dövranının əsas damarı olduğundan, "şahdamar" adı tam yerinə düşür. Bu isə onun yalnız bir anatomik struktur deyil, həm də həyatın özünün əsas simvolu olduğunu göstərir.

İkincisi isə, "şahdamar" sözü məcazi mənada "ən mühüm, ən əsas, başlıca yol, vasitə, istiqamət" kimi işlənir. Bu mənada, "şahdamar" ifadəsi hər hansı bir prosesin, hadisənin və ya sistemin əsasını, həyati hissəsini ifadə edir. Məsələn, "ölkənin iqtisadiyyatının şahdamarı neft sənayesidir" cümləsində "şahdamar" sözü, iqtisadiyyatın əsas sütununu, onun həyati fəaliyyətinin əsasını təşkil edən neft sənayesini təsvir edir. Başqa bir nümunə: "Bu layihənin uğur qazanmasının şahdamarı yüksək ixtisaslı kadrlardır" ifadəsində isə "şahdamar", layihənin müvəffəqiyyətinin əsasını təşkil edən amil kimi yüksək ixtisaslı kadrları göstərir. Beləliklə, məcazi mənada işləndikdə, "şahdamar" hər hansı bir sistem və ya prosesin əsasını, ən vacib hissəsini və ya onun davamlılığını təmin edən başlıca amili ifadə edir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "şah" – "hökmdar, ən yüksək, ən əhəmiyyətli" və "damar" – "qan damarı" sözlərindən meydana gəldiyini görərik. Bu iki sözün birləşməsi anatomik bir strukturu (aortanı) həm də məcazi mənada "ən vacib, ən əsas hissə" mənasını mükəmməl şəkildə ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz