izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Şadaralama sözü "şadaralamaq" fellindən törəmiş isimdir. Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində ümumi olaraq "bir şeyi səliqəsiz, qarışıq bir şəkildə düzəltmək, yığmaq, yerləşdirmək" mənasında izah olunsa da, bu izah kifayət qədər geniş deyildir. Daha dəqiq və geniş bir izah vermək üçün sözün kontekstdən asılı olaraq bir neçə mənasını fərqləndirmək lazımdır.

Birincisi, "şadaralama" qeyri-səliqəli, planlaşdırılmamış, təsadüfi bir şəkildə yerləşdirilməni, yığılmanı bildirir. Bu mənada "otağı əşyalar şadaralanmışdı", "kitablar şkafda şadaralanmışdı" kimi cümlələrdə istifadə olunur. Burada vurğu səliqəsizliyə, nizamsızlığa yönəlib. Əşyaların bir-birinə qarışması, düzgün yerləşdirilməməsi nəzərdə tutulur.

İkincisi, "şadaralama" bir növ qarışıqlıq, çatışmazlıq və ya natamamlığın nəticəsi olan bir vəziyyəti təsvir edə bilər. Məsələn, "plan şadaralanmışdı", "iş şadaralanmışdı" kimi cümlələrdə işləndiyi zaman, planın ya da işin tamamilə başa çatdırılmaması, qeyri-dəqiq, səthi hazırlanması nəzərdə tutulur. Burada vurğu işin yarımçıq qalması, planın düzgün həyata keçirilməməsidir.

Üçüncüsü, "şadaralama" bəzən bir şeyi qəsdən qarışıq şəkildə təşkil etmək mənasında da işlənə bilər. Bu, məsələn, qəsdən gizlətmək, dəqiq nəzərə çarpmamasını təmin etmək məqsədi daşıya bilər. Lakin bu məna daha az rast gəlinən bir məna variantıdır.

Sözün etimologiyasına gəldikdə, "şadar" kökünün dəqiq mənşəyi müəyyən deyil, ancaq qarışıqlıq, nizamsızlıq mənasını ifadə edən bir kökdən törəyə bilər. "-lamaq" isə fellərin tərkib hissəsidir və hərəkəti ifadə edir. Beləliklə, "şadaralamaq" qarışıq hala salmaq, nizamsız yerləşdirmək mənasını verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz