izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Süstləşdirmək felinin Azərbaycan dilindəki əsas mənası, bir varlığın, obyektin və ya hissin enerjisini, hərəkət qabiliyyətini və ya fəallığını azaltmaq, zəiflətmək, keyləşdirməkdir. Lüğətlərdəki "süstləşməsinə səbəb olmaq" ifadəsi bu mənanı tam əhatə etsə də, daha geniş bir kontekstdə izah etmək mümkündür. Sözün əhatə etdiyi mənalar arasında fiziki və emosional süstlüyü yaratmaq həm də daxildir.

Etimalogiyası: "Süst" sözündən törəmişdir. "Süst" sözü öz növbəsində, türk dillərindəki "süşmək" (sallanmaq, düşmək) felindən əmələ gəlmişdir. Bu da sözün əsasında enerji itkisi, hərəkət qabiliyyətinin zəifləməsi mənasının olduğunu göstərir.

İzahı: Süstləşdirmək, müxtəlif səbəblərdən əmələ gələn bir vəziyyətin təsvirinə xidmət edir. Bu səbəblər arasında xəstəlik, yorğunluq, aclıq, qəm-qüssə, depressiya və sair ola bilər. Maddənin təsirindən də süstlüyə düşmək mümkündür. Məsələn, bəzi dərmanlar insanı süstlənə bilər.

Cümlədə işlənməsi: Söz, müxtəlif cümlə quruluşlarında işlənə bilər:

  • Fiziki süstlüyün ifadəsi: "Uzun gediş onu süstləşdirmişdi." (Fiziki yorğunluq səbəbindən)
  • Emosional süstlüyün ifadəsi: "Qəmli xəbər onu tamamilə süstləşdirdi." (Mənfi emosiyalar səbəbindən)
  • Maddənin təsirinin ifadəsi: "Bu dərman insanı süstləşdirər." (Maddənin təsirinin nəticəsi olaraq)
  • Passiv səs formasında: "O, xəstəlikdən süstləşdirilmişdi." (Xəstəlik ona təsir etmişdir)

Sinonimləri: Keyləşdirmək, zəiflətmək, əlsizləşdirmək, enerjisizləşdirmək, dalğınlaşdırmaq (bəzi kontekstlərdə). Ancaq bu sinonimlərin hamısı "süstləşdirmək" sözünün bütün mənalarını tam əhatə etmir.

Antanimləri: Gücləndirmək, canlandırmaq, enerjiləndirmək.

Misal olaraq verilən "Bədbin hisslər [Nemətin] bədənini süstləşdirməkdə idi" cümləsində "süstləşdirmək" sözü, bədbin hisslərin Nemətin fiziki və ya ruhi fəallığını azaltdığını, enerjisini tükəndirdiyini bildirir. Bu da sözün emosional tərəfini daha aydın şəkildə göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz