Sürtgəc (is.) – Tərəvəz, meyvə və digər qidalardan istifadə etmək üçün hazırlanmış, iti dişcikləri və ya deşikləri olan metal, plastik və ya taxtadan hazırlanmış alətdir. Əsasən tərəvəzləri və meyvələri sürtmək, xırdalamaq, doğramaq və ya onların suyunu sıxmaq üçün istifadə olunur. Həmçinin bəzi xüsusi növləri müxtəlif məqsədlər üçün, məsələn, qatıq hazırlamaq üçün də istifadə oluna bilər.
Sözün etimologiyası "sürt" felindən törəmədir. "Sürt-" kökü hərəkət bildirən fellərin kökü olub, bir səthin digər səth üzərində sürtülməsini ifadə edir. "Gəc" isə alət bildirən şəkilçi olduğundan, sürtgəc sözü həqiqətən də "sürtən alət" mənasını verir. Beləliklə, sürtgəc, maddələri sürtməklə xırdalamağa, doğramağa və ya onlardan suyu çıxarmağa xidmət edən bir alətdir.
Sürtgəcin müxtəlif növləri mövcuddur: İri dişli sürtgəclər tərəvəzləri iri doğramaq üçün, xırda dişli sürtgəclər isə incə doğramaq üçün istifadə olunur. Bəzi sürtgəclərin xüsusi əlavələri olur ki, bu əlavələr vasitəsilə müxtəlif formalarda doğramaq mümkündür. Meyvə şirələri hazırlamaq üçün istifadə olunan sürtgəclərin isə xüsusi konstruksiyası var ki, bu da meyvənin suyunun daha səmərəli çıxarılmasını təmin edir. Müasir sürtgəclərin bəziləri elektriklidir və qida emalını daha sürətli və asanlaşdırır.
Cümlədə nümunələr:
- Ana kartofu sürtgəcdən keçirdi.
- Qatıq hazırlamaq üçün xüsusi sürtgəc istifadə etdi.
- Sobada bişirmək üçün kök ətini sürtgəcdən keçirib xırdaladı.
- Elektrikli sürtgəc sayəsində qida hazırlamaq daha sürətli oldu.
- Meyvə suyunu çıxarmaq üçün xüsusi bir sürtgəcdən istifadə etmək lazımdır.