izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sünbəki sözü Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "sözün tələffüzündə çətinlik çəkmək, kəkələmək" mənasında izah olunur. Lakin bu izah tam və dəqiq deyildir. Daha geniş və dəqiq bir şəkildə izah etmək üçün sözün etimologiyasına və istifadə sahələrinə nəzər salmaq lazımdır. Sözün kökü, ehtimal ki, Farsca "sünbül" (buğda başağı) sözü ilə bağlıdır. Buğda başağı kimi dil də "qarışa", "dolaşa" bilər. Yəni, sünbəki, danışmağa başladığı zaman sözləri düzgün tələffüz etməkdə çətinlik çəkən, sözləri "qarışdıraraq", "dolaşdıraraq" danışan şəxsin nitq qüsurudur.

Sünbəki, sadə kəkələmədən fərqli olaraq, daha çox sözlərin ardıcıllığında və düzgün tələffüzündə çətinlik çəkməyi əhatə edir. Kəkələmədə təkrarlanan səs və ya heca olur, sünbəkidə isə sözlərin özü qarışır və düzgün ardıcıllıqla ifadə edilmir. Məsələn, kəkələyən şəxs "a-a-alma" deyə bilər, sünbəki olan şəxs isə "alma ağacı" deyərkən "ağacı alma" və ya "ağalma acı" kimi qarışıq bir ifadə istifadə edə bilər. Bu, nitqin axıcılığını və anlaşıqlığını pozur.

Sözün istifadə sahələri məhduddur və əsasən xalq arasında yayılmışdır. Tibbi terminologiyada bu terminə rast gəlinmir. Elmi ədəbiyyatda nitq qüsurlarının təsnifatında sünbəki ayrı bir kateqoriya kimi qeyd olunmur. Lakin xalq arasında bu söz, nitq qüsurunun xüsusi bir formasını ifadə etmək üçün istifadə olunur. Məsələn: "Oğlanın danışığında bir sünbəki var, sözləri qarışdırır." və ya "Sünbəki ilə danışmaq çox çətindir, sözlərini başa düşmək mümkün deyil."

Nəticə olaraq, sünbəki, nitq qüsurunun bir növü olub, sözlərin tələffüzü və ardıcıllığında çətinlik çəkməklə səciyyələnən, daha çox xalq arasında istifadə olunan bir termindir. Daha dəqiq bir tərif vermək üçün dilçilik və fonetika sahəsindəki elmi tədqiqatların nəticələrindən istifadə etmək lazımdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz