Sümürgə (lat. Leguminosae və ya Fabaceae) bitkilər aləminin ikiləpəlilər sinfinə aid geniş bir fəsilədir. Azərbaycan dilindəki “sümürgə” termini, əsasən fəsiləyə aid olan ot, yarımkol, kol və ağac formalarını ümumiləşdirir. Lüğətdəki tərif, fəsilənin müxtəlifliyini qısaca əks etdirsə də, daha ətraflı izah tələb edir.
Sümürgələr, böyük əksəriyyətlə, paxlalı meyvələr əmələ gətirən bitkilərdir. Paxla, içərisində toxumların düzülməsi ilə seçilən quru, açılan bir meyvə tipdir. Bu xüsusiyyət, sümürgə bitkilərini digər fəsilələrdən ayırmaqda əsas rol oynayır. Fəsiləyə daxil olan növlər morfoloji cəhətdən olduqca müxtəlifdir: hündürlüyü bir neçə santimetrdən tutmuş, onlarla metrə qədər uzanan ağaclar, yerə sərilən otlar, tırmanıcı bitkilər və s. Onların yarpaqları, çiçəkləri və kökləri də müxtəlif formalara malikdir.
Sümürgələrin əksəriyyəti torpaqda azot fiksasiyası prosesində iştirak edən Rhizobium bakteriyaları ilə simbiotik əlaqədə yaşayır. Bu bakteriyalar, hava azotunu bitkinin istifadə edə biləcəyi formada bağlayır və bu da həm bitkinin, həm də ətraf mühitin torpaq məhsuldarlığının artmasına səbəb olur. Bu xüsusiyyət sümürgələri əkinçilikdə olduqca əhəmiyyətli edir, çünki onlar torpağı gübrələyir və ətraf mühitə müsbət təsir göstərir.
Sümürgələr qida sənayesində, dərman istehsalında və tikintidə geniş istifadə olunur. Bəzi növlərin toxumları (məsələn, noxud, lobya, mercimek) insan qidası üçün vacib zülal və vitamin mənbəyidir. Digər növlər isə dərman preparatlarının hazırlanmasında və ya tikinti materialları kimi istifadə olunur. Misal olaraq, akasiya ağacını göstərmək olar.
Nəticə olaraq, "sümürgə" termini sadəcə bir bitki qrupu deyil, bioloji cəhətdən olduqca müxtəlif, ekoloji baxımdan əhəmiyyətli və insan həyatında geniş tətbiq sahəsinə malik olan bitki fəsiləsini ifadə edir.