izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sülənmək feli, əsas mənası etibarilə "davamlı olaraq yemək axtarmaq, yemək ardınca düşmək, yemək olan yerə getmək" deməkdir. Bu mənada əsasən heyvanlar, xüsusilə də aclıq çəkən itlər üçün işlədilir. Məsələn, "Ac it bütün günü sülənirdi." cümləsində sülənmək sözü itlərin qida axtarışındakı davamlı və məqsədyönlü hərəkətini ifadə edir.

Lüğətlərdə qeyd edildiyi kimi, sözün daha məcazi və təhqiredici mənası da mövcuddur. Bu mənada, əsasən insanlara tətbiq olunur və "sümsünmək", yəni hər yerdə əşya-mata, yemək-içmək axtarışında olan, həmişə öz mənfəəti üçün qaçan, yalançı və dələduz şəxsi təsvir etmək üçün işlədilir. Bu mənada istifadə çox vaxt incimə və təhqir məqsədi daşıyır. Məsələn, "O adam həmişə pul sülənir, heç kəsə etibar etməz" cümləsində sülənmək sözü şəxsin pul ardınca qaçdığını, riyakar və dələduz olduğunu bildirir.

Sözün etimologiyası haqqında dəqiq məlumat yoxdur, lakin türkiyə dilləri ailəsindən olduğu güman edilir. "Sülə-" morfeminin "sürü", "dəstə" kimi mənaları olan kök sözlə əlaqəsi ola bilər. Belə ki, aclıq çəkən heyvanlar yemək axtarışı zamanı sürü halında hərəkət edə bilərlər. Lakin bu, yalnız bir fərziyyədir və daha dərin araşdırmalar tələb edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, sülənmək sözü ədəbi dildə çox işlənməsə də, xalq sözlərində və aralıq sözlü nitqdə geniş yayılmışdır. Onun istifadə sahəsi əsasən həmsöhbətin qəbul etdiyi kontekstdən asılıdır. Təhqir məqsədi daşımadığı hallarda, söz qeyri-rəsmi və sadə nitqdə əsas mənasında, yəni yemək axtarışı mənasında işlədilə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz