Sözgötürməz sifəti, əsasən, özünü əhəmiyyətli hesab edən, başqalarının fikirlərinə və rəylərinə əhəmiyyət verməyən, qürurlu və təkəbbürlü bir şəxsiyyəti təsvir edir. Lüğətlərdə "məğrur", "mütəkəbbir", "dikbaş" kimi sinonimlərlə izah olunsa da, "sözgötürməz" daha çox başqalarının təklif və rəylərinə qarşı göstərdiyi müqaviməti, onları qəbul etməməsini vurğulayır. Sadəcə öz fikirlərini üstün tutmaqdan kənara çıxaraq, ətrafdakıların fikirlərini tamamilə nəzərə almır və onlara uyğunlaşmağa meyl etmir.
Etimoloji baxımdan "söz götürmək" ifadəsi, əslində, kiminsə fikrini, rəyini, təklifini qəbul etmək, onun sözünə əməl etmək mənasını verir. "Sözgötürməz" isə bu əməlin əksini, yəni başqalarının sözünü qəbul etməməyi, onlara qulaq asmamağı ifadə edir. Bu mənada "diqqətsiz", "eşitməz", "qəbul etməz" kimi sözlərlə də müəyyən dərəcədə sinonim ola bilər, lakin "sözgötürməz" daha çox qürur və təkəbbür əsaslı bir münasibəti ifadə edir.
Misal cümlələr:
- Rəhbər, sözgötürməz və inadkar bir insandı, heç kimin fikrini dinləmirdi.
- O, özünü çox ağıllı hesab edir və sözgötürməz olduğundan hər kəslə mübahisə edirdi.
- Səkinə ərinin özünüsevən, sözgötürməz bir adam olduğunu bilirdi. (M.İbrahimov - bu nümunədə olduğu kimi, sözgötürməzlik özünüsevənliklə birgə işlənir və şəxsiyyətin mənfi xüsusiyyətlərini daha da vurğulayır.)
- Komanda işində sözgötürməz davranmaq, layihənin uğursuzluğuna səbəb ola bilər.
Beləliklə, "sözgötürməz" sözü sadəcə məğrurluq və təkəbbürün deyil, həm də başqalarının rəylərinə qarşı göstərilən inadkar və qətiyyətli bir müqavimətin ifadəçisidir. Bu söz, şəxsiyyətin özünə inamının həddən artıq olmasını və başqalarına hörmətsizlik göstərməsini əks etdirir.