izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sonluq (is. qram.) – sözün qrammatik mənasını dəyişən və sözün formasını müəyyən edən, sözün əsas kökündən sonra gələn dəyişkən hissəsidir. Bu dəyişkən hissə, sözün sintaksis funksiyasını və nitq hissəsinə aid olan qrammatik kateqoriyaları (məsələn, hal, zaman, şəxs, say) ifadə edir. Sonluqlar sözün morfoloji quruluşunun vacib tərkib hissəsini təşkil edir və onun cümlədəki rolunu müəyyən edir.

Sonluğun əsas funksiyası sözün qrammatik formasını dəyişməklə onun mənasını zənginləşdirməkdir. Məsələn, "ev" sözünə müxtəlif sonluqlar artırmaqla "evdə", "evə", "evi", "evlər", "evlərdə" kimi formalar əldə edilir. Hər bir sonluq sözün cümlədəki funksiyasını və qrammatik əlaqələrini dəyişdirir. "Ev" sadəcə bir isimdir, ancaq sonluqlar vasitəsilə yer, mənsubiyyət, miqdar və s. kimi əlavə məlumatlar əldə edirik.

Azərbaycan dilində sonluqlar müxtəlif nitq hissələrində, o cümlədən isimlərdə, sifətlərdə, əvəzliklərdə, fellərdə və saylarda işlənir. İsimlərdə hal sonluqları ( -də, -a, -ı, -ləri, -dən və s.) sözün cümlədəki sintaksis vəzifəsini (yer, vaxt, mənsubiyyət və s.) müəyyən edir. Fellərdə isə zaman, şəxs, say və növ sonluqları fellərin zaman formasını, həmçinin fellərin hərəkətin kim tərəfindən, necə və nə vaxt yerinə yetirildiyini göstərir.

Sonluqların öyrənilməsi Azərbaycan dilinin qrammatikasının əsas hissələrindən biridir. Çünki sonluqlar dilin morfoloji strukturunun, sözlərin qrammatik kateqoriyalarının və sintaksis funksiyalarının anlaşılması üçün əsasdır. Onların düzgün işlədilməsi nitqin aydın, səlis və anlaşıqlı olmasına təminat verir.

Qeyd edək ki, bəzi hallarda sonluqların müəyyən edilməsi çətin ola bilər, xüsusən də bir neçə morfem birləşərkən. Bu zaman morfemlərin ayrılması üçün dilin qrammatik qaydaları və leksik təhlili tətbiq olunmalıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz