izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sonet (fr. sonnet) — XIV əsrdə İtaliyada yaranmış və sonralar Avropa ədəbiyyatında geniş yayılmış lirik şeirin spesifik bir formasıdır. Əsas xüsusiyyəti 14 misradan ibarət olmasıdır. Bu misralar müəyyən qafiyə sxeminə və ritmik quruluşa malikdir. İtalyan sonetinin qafiyə sxemi ABBA ABBA CDC DCD və ya ABBA ABBA CDE CDE olaraq fərqlənir. İngilis sonetində isə qafiyə sxemi ABAB CDCD EFEF GG şəklindədir. Hər iki formada da misraların uzunluğu və ritmi bir-birinə yaxındır, lakin qafiyə sxemindəki fərq, şeirin daxili quruluşuna və ifadə vasitələrinə təsir göstərir.

Sonetin əsas məzmun xüsusiyyətləri mövzu və ideyanın dərinliyi, duyğuların ifadəsinin incəliyi və bədii obrazlılıqdır. Sonetlər ümumiyyətlə məhəbbət, təbiət, fəlsəfi düşüncələr, vətənə sevgi kimi mövzuları əhatə edir. Ancaq mövzu seçimində məhdudiyyət yoxdur. Əsas odur ki, 14 misra içərisində müəllif öz fikrini, duyğularını və ya təəssüratlarını qısa, lakin təsirli şəkildə ifadə etməlidir. Şeirin qısa və sıx quruluşu onu düşüncənin dərinliyini və ifadənin zərifliyini tələb edən janr halına gətirir.

Sonet janrının qədim yunan və Roma ədəbiyyatından izləri olsa da, onun müasir forması XIV əsrdə İtaliyada, xüsusilə də Francesco Petrarca tərəfindən təkmilləşdirilmişdir. Petrarcanın sonetlər toplusu bu janrın inkişafında mühüm rol oynamış və sonrakı əsrlərdə bir çox şairlərə ilham mənbəyi olmuşdur. Sonralar sonet fransız, ingilis, alman və digər Avropa dillərində geniş yayılmış, özünəməxsus xüsusiyyətlər qazanaraq həmin dillərin ədəbiyyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir. Azərbaycan ədəbiyyatında da sonet janrı təmsil olunur və müasir şairlər tərəfindən uğurla tətbiq edilir.

Beləliklə, "sonet" sözü fransız dilindən götürülmüşdür və 14 misradan ibarət, müəyyən qafiyə və ritm qaydalarına əsaslanan, müxtəlif mövzuları dərin və incə şəkildə ifadə edən lirik şeir janrını ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz