Sinekdoxa (yun. συνéκδοχη - "bir şeyin əvəzinə başqasının adlandırılması") — stilistik bir fiqurdur ki, burada bir şeyin adı başqa bir şeyin adını əvəz edir. Bu əvəzetmə miqdar, hissə-bütöv, növ-cins münasibətlərinə əsaslanır. Sinekdoxa əks mənalı sözlərdən istifadə etməklə deyil, əvəzləmə prinsipinə əsaslanır. Lüğətlərdə verilən "əks mənalı sözlərdən istifadə" tərifi qeyri-dəqiq və yanlışdır. Sinekdoxa əslində kontekstdən asılı olaraq müxtəlif münasibətlərə əsasən bir sözün başqasının yerinə işlənməsidir.
Sinekdoxanının ən çox rast gəlinən növləri bunlardır:
- Hissənin bütöv əvəzinə işlənməsi: Məsələn, "Onun saçları qaraldı" deyərkən, "saçlar" sözü bütöv insanı təmsil edir.
- Bütövlüyün hissənin əvəzinə işlənməsi: Məsələn, "Azərbaycan Avroviziyada yaxşı nəticə göstərdi" deyərkən, "Azərbaycan" ölkəni təmsil edən nümayəndə heyətini bildirir.
- Təkinin çoğulun əvəzinə işlənməsi (və əksinə): Məsələn, "İnsan həmişə öz səadətinin arxasınca qaçır" deyərkən, "insan" bütün insanları, bütöv bəşəriyyəti ifadə edir. Və ya "Qarğalar bağda qışqırırdı" deyərkən, bir neçə qarğanın səsi nəzərdə tutulur, deyilən kimi bir çox qarğa deyil.
- Cinsin növün əvəzinə işlənməsi (və əksinə): Məsələn, "Heyvan səs çıxardı" deyərkən, müəyyən bir heyvan növü nəzərdə tutulur. Və ya "Mənə bir şərab gətirin" deyərkən, müəyyən bir şərab növü istənilir.
- Mücərrədin məcmunun əvəzinə işlənməsi (və əksinə): Məsələn, "Gənclik qaçır" deyərkən, "gənclik" məcmun olan gəncləri təmsil edir. Və ya "Ölüm gəldi" deyərkən, ölüm hadisəsini təmsil edən adam nəzərdə tutulur.
Sinekdoxa ədəbi əsərlərdə, publisistikada, hətta gündəlik danışığımızı bəzəyən ifadələrdə geniş istifadə olunur. Onun əsas vəzifəsi obrazlılığı artırmaq, ifadənin qısalığına və dəqiqliyinə nail olmaqdır. Sinekdoxa düzgün istifadə edildiyi zaman mətnə ifadəlilik və bədii təsir qatır.