Simurq (fars. سیمرغ, sīmurğ) – Qədim İran mifologiyasında və ədəbiyyatında xüsusi bir yer tutan əfsanəvi quşdur. "Simurq" sözünün etimologiyası fars dilindəki "sim" (سیم, sim - qızıl) və "urğ" (رغ, urğ - quş) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Bu, "qızıl quş" və ya "qızılı rəngli quş" mənasını verir. Lakin, Simurğun təsvirində yalnız qızılı rəng deyil, həm də digər parlaq rənglər, böyük ölçülər, fövqəladə güc və uzun ömür əsas rol oynayır.
Əfsanələr Simurğu Qaf dağında (əfsanəvi bir dağ, müxtəlif mənbələrə görə, Elbrus, Himalay və ya başqa yüksək dağlar kimi müəyyənləşdirilir) və ya onun ətrafında yaşayan, hətta dağın özündə məskunlaşmış olaraq təsvir edir. O, bütün quşların hökmdarı, güclü, hikmətli və əzəmətli bir varlıq kimi qələmə verilir. Simurğun qüdrətinin həddi-hüdudu yoxdur: o, həm dağıdıcı, həm də yaradıcı qüvvələrə malikdir, insanlara həm zərər, həm də kömək edə bilir. Bəzi əfsanələrdə Simurq ölümsüz, bəzilərində isə çox uzun ömürlü kimi təsvir olunur. Ömrünün sonuna yaxın, Simurq özünü yandırır və külündən yenidən doğulur – bu da onun yenilənmə və əbədiyyət simvolu olduğunu göstərir.
Simurqun təsviri ədəbiyyatda və incəsənətdə müxtəlifdir. Bəzən böyük, güclü qanadları olan bir quş kimi təsvir olunur, bəzən isə insanvari xüsusiyyətlərə malikdir. Onun qüvvəti, müdrikliyi və əzəməti onu şərəf, qüvvət, qoruma, bərəkət və yenilənmə kimi konsepsiyaların simvolu edir. Fərqli mədəniyyətlərdə Simurqun obrazı özünəməxsus xüsusiyyətlər qazanmış, lakin əsas mahiyyəti – əfsanəvi güclü və hikmətli quş olması – dəyişməz qalmışdır.
Cümlədə nümunələr:
- Qədim fars ədəbiyyatında Simurq əzəmət və qüdrət simvolu kimi təqdim olunur.
- Şair Simurğu əbədi həyat və yenilənmənin təcəssümü kimi təsvir edir.
- Rəsmlərdə Simurqun nəhəng qanadları və parlaq rəngləri diqqət çəkir.
- Əfsanəyə görə, Simurq yalnız seçilmişlərə kömək edir.