izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sızqa sifəti, əsasən Azərbaycanın dağlıq və meşəlik bölgələrində işlənən bir söz olub, suyun az-az, damcı-damcı, sızaraq axması xüsusiyyətini ifadə edir. Lüğətlərdəki “suyu az-az, sızılaraq axan” tərifi dəqiq olsa da, sözün kontekstdən asılı olaraq daha geniş məna çalarlarına malik olduğunu göstərmir.

“Sızqa”nın mənası yalnız suyun axış sürətinə deyil, həm də suyun mənbəyinin xüsusiyyətinə işarə edir. Bu mənbə, adətən, yeraltı suların torpaqdan, qayalardan, meşə bitkilərinin kökləri arasından sızaraq çıxması nəticəsində əmələ gələn kiçik bulaqlar və ya nazik su axınlarıdır. Beləliklə, “sızqa” sözü yalnız suyun miqdarını deyil, həm də onun təmizliyini, sərinliyini, və mənbəyinin təbiətə yaxınlığını ifadə edən konnotasiyalara malikdir.

Cümlədəki istifadəyə baxaq: "Meşəli dağların ətəklərindən süzülən, sızqa bulaqlardan toplanıb üzüaşağı gələn su dərənin bir kənarını tuturdu". Bu cümlədə “sızqa” sözü, suyun dağlardan axışının təbii və tədricən gerçəkləşməsini, bulaqların zəif, amma davamlı axışını vurğulayır. Sözün burada işlənməsi, suyun kəmiyyətindən daha çox keyfiyyətinə – təmizliyinə, təravətinə, təbiiliyinə diqqət çəkir.

Ümumiyyətlə, “sızqa” sözü ədəbi dilə nisbətən daha çox dialektal və ya ağız ədəbiyyatında işlənərək, şairanə və rəngarəng təsvirlərə səbəb olur. Mənşəcə türk dillərinin köhnə təbəqəsinə aid olduğu ehtimal olunur və suyun axış xüsusiyyətlərini və onun mənbəyinin təbiətini dəqiq və poetik şəkildə ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz