izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sfinks (qədim yunanca: Σφιγξ, Sphinx; qədim misir dilindən: *sfink) – Qədim Misir mifologiyasında, şir bədənli, insan başlı və ya başqa bir heyvan başlı (qartal, qoç, it və s.) fantastik varlıq təsviridir. Bu varlıq əsasən böyük ölçülü heykəllər şəklində təsvir olunur və həm qoruyucu, həm də sirr və sirləri ehtiva edən bir simvol kimi qəbul edilirdi.

Sfinksin etimologiyası mübahisəlidir. Bəzi alimlər onun kökünün Qədim Misir dilindən gəldiyini və "sır" və ya "sirli" mənasını verdiyini düşünürlər. Digər bir fikirə görə isə, ad yunan dilindən gəlir və "sıxmaq", "boğmaq" mənasını verir, çünki əfsanələrdə sfinks insanlara tapmacalar verir və cavab tapa bilməyənləri öldürürdü. Yunan mifologiyasında Tebe sfinksinin bu cür amansızlığı ilə tanınması bu ikinci fikrin yayılmasına səbəb olmuşdur.

Qədim Misir sfinksləri müxtəlif ölçülərdə və formalarda olurdu. Ən məşhur nümunəsi Giza səhrasında yerləşən Böyük Sfinksdir. Bu nəhəng heykəl, Faraon Xefren dövrünə aiddir və əzəmətli bir simvol kimi yüz illər boyu qalmışdır. Sfinkslər, həm məbədlərin, həm də qəbirlərin qoruyucuları kimi təsvir olunmuş, onlara qüdrət və sehrli qabiliyyət atributları verilmişdir. Misir sfinkslərinin təsvirləri dövrə və yerə görə fərqlənir, başlarında bəzən faraonların tacları da təsvir edilirdi.

Qədim Yunan mifologiyasında və ədəbiyyatında sfinks, Tebe şəhərinin yaxınlığında yerləşən, tapmacalar verən və cavab tapmayanları öldürən qorxunc bir varlıq kimi təsvir edilir. Oidipusun bu sfinksi məğlub etməsi qədim yunan ədəbiyyatının məşhur mövzularından biridir. Beləliklə, sfinks, həm qorxu və ölümün, həm də bilik və sirrə sahib olmağın rəmzidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz