izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Səyrimək fellinin Azərbaycan dilindəki mənası, sadəcə "hirsdən, acıqdan və s. hisslərdən əsmək, titrəmək (üz əzələləri)" kimi izah edilməkdən daha genişdir. Lüğətlərdəki bu qısa tərif, sözün ifadə etdiyi əhvali-ruhiyyənin incəliklərini tam əks etdirmir. Səyrimək, əsasən, güclü, birdən-birə yaranan və üz ifadələrində aydın görünən emosional reaksiyalarla əlaqələndirilir. Bu reaksiyalar müxtəlif amillərdən qaynaqlana bilər: qəzəb, əsəbilik, hiddət, qorxu, nifrət, hətta şiddətli sevinc kimi duyğular səyirməyə səbəb ola bilər.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, ehtimal ki, kökü türk dillərindəki "səy" və ya "səyrəmək" felindən gəlir. "Səy" sözü, çalışmaq, səy göstərmək, cəhd etmək mənasını daşıdığı kimi, bəzi kontekstlərdə qüvvət, enerji, həyəcan mənasında da işlənir. Bu baxımdan, "səyrimək" sözünün mənasını "güclü duyğuların əzələlərə təsiri nəticəsində yaranan titrəmə, əsmə" kimi daha dəqiq izah etmək olar. Yəni bu titrəmə, emosional enerjinin fiziki təzahürü kimi də qiymətləndirilə bilər.

Cümlə içərisində istifadəsinə nümunələr:

  • Qəzəbdən ağzı səyrimişdi, dişləri qıcqırırdı.
  • Sözləri eşidəndə bədəni səyriməyə başladı.
  • Qorxudan əlləri titrəyir, dodaqları səyrimişdi.
  • Sevincdən gözləri parıldayırdı, üzünün əzələləri səyrimişdi.
  • Hiddətləndikdə burun pərələri səyrimiş və üzünün rəngi dəyişmişdi.

Göründüyü kimi, "səyrimək" feli, sadəcə üz əzələlərinin titrəməsini deyil, daha geniş mənada, güclü bir emosional reaksiyanın bədənə təsirini ifadə edir. Bu təsir üz ifadələrində daha aydın görünür, amma bədənin digər hissələrində də hiss oluna bilər. Beləliklə, sözün mənası "hirsdən, acıqdan və s. hisslərdən əsmək, titrəmək (üz əzələləri)" ifadəsindən daha çox "şiddətli duyğuların bədənə, xüsusilə üz əzələlərinə təsiri nəticəsində yaranan titrəmə və əsmə" kimi ifadə edilməlidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz