Səmə (sifət) – Ağıldan kəm, ağılı çatmayan, ağılsız, zehni qüsurlu, əqli cəhətdən inkişaf etməmiş. Bu söz əsasən uşaqlar və ya əqli qüsuru olan insanlar üçün işlədilir və onların əqli qabiliyyətlərinin yetərsizliyini ifadə edir. Sözün mənası "ağılsızlıq", "ağıl zəifliyi" kimi daha geniş mənaları da əhatə edə bilər, lakin bu hallarda daha çox pejorativ (tənqidçi, mənfi) bir kontekstdə işlənir. "Səmə" sözü "səməlik" (isim) kimi də işlənə bilər ki, bu da əqli çatışmazlığı, ağılsızlığı bildirir.
Sözün etimologiyası (mənşəyi) tam aydın deyil, lakin bəzi araşdırmalar onu türk dillərindən götürmə kimi təqdim edir. Fərziyyələrə görə, kökü "səm" (eşitmək) felindən gəlib və əqli qavrayışın olmamasını, eşitməməyi (məcazi mənada) ifadə etmiş ola bilər. Bu etimoloji əsaslandırma tam dəqiq deyil və daha ətraflı tədqiqat tələb edir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
1. O, səmə uşaq idi, heç nəyi başa düşmürdü.
2. Səməliyinə baxmayaraq, ürəyi çox saf idi.
3. Onun səməliyi hər kəs tərəfindən hiss olunurdu.
4. Uşaq səmə deyildi, sadəcə biraz yavaş inkişaf edirdi. (Burada "səmə" sözü daha yumşaq və pejorativ olmayan şəkildə işlənmişdir.)
Qeyd etmək lazımdır ki, "səmə" sözünün işlənməsi zamanı diqqətli olmaq vacibdir, çünki əlil insanlara qarşı hörmətsizlik kimi qəbul oluna bilər. Daha müasir və incə ifadələrə üstünlük vermək daha məqsədəuyğundur. Məsələn, "əqli inkişafdan geri qalmış", "əqli qüsurlu" ifadələri daha uyğun ola bilər.