izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "səfilcəsinə" sözü zərf kimi izah olunur və "səfil kimi, səfil vəziyyətdə, səfilanə, sərsəri kimi, acınacaqlı halda" mənalarını əhatə edir. Lakin bu izahı daha genişləndirmək və nüansları ortaya qoymaq mümkündür.

"Səfilcəsinə" sözü, əsasən, bir hərəkətin və ya vəziyyətin səfil, yəni yoxsul, çarəsiz, acıqlı və düşkün bir vəziyyətdə, bu vəziyyətin bütün xarakterik əlamətləri ilə baş verdiyini bildirir. Bu mənada sadəcə "səfil kimi" deməkdən daha güclü bir ifadədir, çünki "səfil kimi" yalnız bənzətməni ifadə edərkən, "səfilcəsinə" həm bənzətməni, həm də bu vəziyyətin təfərrüatlarını əks etdirir. Məsələn, "səfil kimi geyinmişdi" ifadəsi ilə "səfilcəsinə geyinmişdi" ifadəsi arasında fərq var. Birinci ifadə yalnız geyim tərzinin səfillərə bənzədiyini deyir, ikinci ifadə isə geyiminin səfilin bütün çarəsizliyini, köhnəliyini, cırığını və s. əks etdirdiyini bildirir.

Etimalogiyasına gəldikdə, söz "səfil" kökünə "-cəsinə" zərf əlavəsindən əmələ gəlib. "-cəsinə" əlavəsi bir hərəkətin və ya vəziyyətin necə baş verdiyini göstərən zərf əlavəsidir. Beləliklə, "səfilcəsinə" sözü "səfil" sözünün hərəkət və ya vəziyyətin təsvirində daha spesifik və ifadəli şəkildə işlənməsini təmin edir.

Cümlə içərisində istifadəsi: "Səfilcəsinə küçələri dolaşmaq" ifadəsi şəxsin yoxsulluğunu və çarəsizliyini vurğulayaraq, küçələrdə dəli kimi dolaşdığını, tamamilə aciz və məyus olduğunu göstərir. Başqa nümunələr: "Səfilcəsinə yaşayırdı", "Səfilcəsinə yalvarırdı", "Səfilcəsinə gözlərinə baxırdı". Bu cümlələrdəki "səfilcəsinə" sözü hərəkətlərin yoxsulluq və çarəsizlik fonunda baş verdiyini, bu vəziyyətin hərəkətlərə rəng qatdığını göstərir.

Qısacası, "səfilcəsinə" sözü yalnız "səfil kimi" mənasını verməklə kifayətlənmir. O, həm də bu vəziyyətin bütün təfərrüatlarını, acıqlı, çarəsiz və dərdli halını daha dəqiq və ifadəli şəkildə əks etdirir. Bu sözün istifadəsi əsərlərə daha çox emosional çalar və realizm qatır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz