Sezarizm (latınca Caesar sözündən) tarixi və siyasi termin olaraq, qüvvə tətbiqi ilə əldə edilmiş və şəxsiyyətə əsaslanan, mərkəzləşdirilmiş, avtoritar bir hakimiyyət sistemini ifadə edir. Bu sistemdə qanunlar və müəssisələr hakim şəxsin iradəsinə tabe olur və demokratik prinsiplər minimum səviyyədə və ya tamamilə nəzərə alınmır. Sezarizm, adətən, cəmiyyətin sabitliyini və qaydasını qorumaq adı altında zorakılıq və repressiyanı alət kimi istifadə edir.
Sezarizmin kökü Roma İmperiyasının birinci əsrinə, Qay Yulay Sezarın hakimiyyətinə gedib çıxır. Sezarın hərbi qələbələri və xalq arasında olan populyarlığı ona Respublikanın konstitusion qaydalarını pozaraq hakimiyyəti ələ keçirməyə imkan yaratdı. Onun diktatorluğu, sonrakı dövrlərdə müxtəlif avtoritar rejimlərin ideoloji əsası və nümunəsi oldu.
Sezarizm, müxtəlif tarixi kontekstlərdə müxtəlif formada özünü göstərir. Bəzi hallarda Sezarizm açık diktatura şəklində özünü göstərir, hakim şəxs absolyut hakimiyyətə sahib olur və heç bir məhdudiyyət tanımaz. Digər hallarda isə Sezarizm, xarici görünüşdə konstitusiya və parlament kimi demokratik atributlar saxlayaraq, faktiki olaraq hakim şəxsin tam nəzarətində olan bir sistem kimi fəaliyyət göstərə bilər. Bu halda, seçkilər manipulyasiya olunur, mətbuat senzura olunur, müxalifət susdurulur.
Sezarizmin əsas xüsusiyyətlərindən biri də şəxsiyyətə pərəstişdir. Hakim şəxs milli qəhrəman kimi təqdim olunur, onun şəxsiyyətinə idealizə olunmuş bir aura yaradılır. Bu, xalqın hakim şəxsə sarsılmaz loialliyini təmin etmək məqsədi daşıyır.
Müasir siyasi elmlərdə Sezarizm çox vaxt populism, avtoritarizm, totalitarizm kimi anlayışlarla yanaşı qoyulur. Lakin Sezarizmin bu anlayışlardan fərqli xüsusiyyətləri də vardır. Məsələn, Sezarizm hər zaman totalitarizm qədər ideoloji cəhətdən inkişaf etmiş olmur. O, əsasən şəxsiyyətə, qüvvəyə və mərkəzləşdirilmiş hakimiyyətə əsaslanır.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
1. Tarix boyu bir çox ölkədə sezarizm rejimləri hökm sürmüşdür.
2. Onun hakimiyyəti açıq-aşkar sezarizm əlamətləri daşıyırdı.
3. Bu siyasi sistem sezarizmə doğru gedən bir yoldur.
4. Müxalifətin susdurulması sezarizmin ən bariz əlamətlərindən biridir.