Sellüloid [lat. cellula – hüceyrə və yun. eidos – görünüş, növ] – Nitrosellülozanın və kamforun qarışığından alınan, tez alışan, elastik və plastik xüsusiyyətlərə malik bir kütlədir. Sellüloid, əsasən, nitrosellülozanın (pambıq nitratının) kamforla və digər əlavələrlə (məsələn, boyayıcı maddələr, plastifikatorlar) birləşməsi nəticəsində əmələ gəlir. Bu birləşmə, sərt və kövrək nitrosellülozanı daha əyilməli və emal edilməsi asan hala gətirir. Adının mənşəyi, materialın mikroskopik quruluşunda hüceyrəyə bənzər strukturların olması ilə əlaqədardır, baxmayaraq ki, bu strukturlar kimyəvi tərkibcə hüceyrələrlə heç bir əlaqəsi olmayan polimer zəncirlərdir.
Sellüloid, XIX əsrin sonları və XX əsrin əvvəllərində geniş yayılmış və müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilən bir material olub. Onun elastikliyi və formasını saxlama qabiliyyəti onu oyuncaq istehsalında (kuklalar, bilyard şarları), foto və kino filmlərində, bəzi tibbi alətlərdə və digər əşyalarda (taraklar, düymələr, qələm qabları və s.) tətbiq etməyə imkan verib. Lakin sellüloidün tez alışma xüsusiyyəti onun təhlükəsizliyini şübhə altına alırdı və bu səbəbdən daha təhlükəsiz materiallarla (məsələn, selluloid asetat və plastiklər) əvəz edilməyə başladı.
Sellüloidin əsas çatışmazlığı onun yanıcılığıdır. O, asanlıqla alışır və sürətlə yanır, zəhərli qazlar buraxır. Bu səbəbdən də, sellüloid məmulatları ilə işləyərkən ehtiyatlı olmaq və açıq alovdan uzaq saxlamaq lazımdır. Hazırda sellüloid, daha təhlükəsiz və davamlı materialların mövcudluğu səbəbindən, məhdud miqdarda istifadə olunur və əsasən kolleksiya əşyaları kimi qorunur. Bəzi ənənəvi sənətkarlıq işlərində də nadir hallarda rast gəlinir.
Qısacası, sellüloid, tarixən əhəmiyyətli, lakin təhlükəli bir materialdır. Onun kimyəvi tərkibi, xüsusiyyətləri, tarixi istifadəsi və müasir tətbiqləri haqqında daha ətraflı məlumat almaq üçün kimya və materialşünaslıq ədəbiyyatına müraciət etmək tövsiyə olunur.