SATDIRMAQ (fəal sifət feli, köhnəlmiş) – Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünə xüsusi yer tutan bir sözdür. Əsas mənası "satmağa məcbur etmək" olsa da, istifadə kontekstindən asılı olaraq bir neçə əlavə məna çalarına malikdir. Bu sözün köhnəlmiş formada işlənməsi onun müasir Azərbaycan ədəbi dilində daha az rast gəlinməsinə baxmayaraq, dilin tarixi inkişafını və leksik ehtiyatının zənginliyini əks etdirir.
1. Satmağa məcbur etmək: Bu, sözün əsas və ən geniş yayılmış mənasıdır. Kiminsə istəmədiyi bir əşyanı, malı və ya hər hansı bir şeyi satmaq üçün ona təzyiq göstərmək, məcbur etmək mənasını verir. Məsələn, “Ata övladının köhnə velosipedini satdırmaq istəyirdi, amma övladı razı deyildi”. Bu cümlədə “satdırmaq” sözü məcburiyyət elementini vurğulayır.
2. Başqasının vasitəsilə satmaq: Bu məna, “satdırmaq” sözünün köhnə üslubda işlənməsindən irəli gəlir. Bu halda, əşyanı özünüz deyil, başqa birinin vasitəsilə satırsınız. Bu, bir növ etibar etmək, tapşırmaq mənası daşıyır. Məsələn, "Qədim əşyalarımı satdırmaq üçün antikvaryat dükanına apardım" cümləsində satış prosesini özüm həyata keçirmədən, başqa birinin vasitəsilə həyata keçirdiyimi ifadə edirəm. Bu mənada “satmaq” feli ilə sinonim kimi görünə bilər, lakin "satdırmaq" sözü vasitəçiliyi daha qabarıq şəkildə vurğulayır.
Etimologiyası: “Satdırmaq” sözü “sat-” kökü və “-dır-” əlavəsindən əmələ gəlmişdir. "-dır-" əlavəsi səbəbiyyət, məcburiyyət və ya vasitəçiliyi bildirir.
Müasir dilin işlənməsində: “Satdırmaq” sözü müasir Azərbaycan dilində az işlənir və çoğunlukla “satmaq”, “satışa çıxarmaq”, “vasitəsilə satmaq” kimi ifadələrlə əvəz olunur. Lakin, ədəbi əsərlərdə, xüsusilə də köhnə üslubda yazılmış mətnlərdə hələ də rast gəlinə bilər. Sözün düzgün və aydın anlaşılması üçün kontekstin nəzərə alınması vacibdir.