Sarıköklü sifəti, əsasən Azərbaycan dilinin şivələrində və dialektlərində işlənən bir söz olub, "sarıkök vurulmuş" mənasını verir. Lüğətlərdəki qısa izah, sözün tam mənasını əks etdirmir. Daha geniş və dəqiq izah üçün sözün mənşəyinə və istifadə kontekstlərinə nəzər salmaq lazımdır.
Sözün əsasını təşkil edən "sarıkök" sözü özü də iki hissədən ibarətdir: "sarı" və "kök". "Sarı" rəng bildirən bir söz olub, burada "qəhvəyi, tünd sarı" mənasında işlənir. "Kök" isə bitkinin yeraltı hissəsini, yəni kökünü bildirir. Ancaq burada "kök" sözü, məcazi mənada, rəngləmə üçün istifadə olunan, yəqin ki, bitki mənşəli bir maddəni, boyaq vasitəsini ifadə edir.
Beləliklə, "sarıkök" ifadəsi, tünd sarı rəng verən, bitki mənşəli bir boyaq maddəsini bildirir. "Sarıköklü" isə bu boyaq maddəsi ilə rənglənmiş əşyaya, toxumaya və ya digər materiala aiddir. Məsələn, "sarıköklü xalça", "sarıköklü paltar", "sarıköklü iplik" kimi ifadələr bu boyaqla rənglənmiş əşyaları qeyd edir. Bu boyaq maddəsinin dəqiq hansı bitkidən əldə edilməsi məlum deyil, lakin adından da göründüyü kimi, ehtimal ki, sarı rəngə malik bir bitkinin kökündən alınmışdır.
Sözün işlənməsinə dair nümunələr:
- Nənəmin toxuduğu sarıköklü xalçalar hələ də evimizi bəzəyir.
- Qədim zamanlarda sarıköklü parçalar çox dəyərli sayılırdı.
- O, sarıköklü ipliklə əl işləri düzəldirdi.
Qeyd etmək lazımdır ki, "sarıköklü" sözü nadir işlənən bir sözdür və əsasən yaşlı nəslin dilində, regional şivələrdə rast gəlinir. Müasir Azərbaycan dilində daha az işlənən bu söz, dil tarixi və leksikologiyası üçün əhəmiyyətlidir.