Saplanma: "Saplanmaq" feilindən törəmiş isimdir. Əsas mənası bir şeyin başqa bir şeyə möhkəm yapışması, ilişməsidir. Bu yapışma fiziki ola bilər, məsələn, tikanın ətə saplanması, dırnağın taxtaya saplanması, yaxud da məcazi mənada işlənə bilər, məsələn, bir fikirə, bir adətə, bir vərdişə saplanmaq. Fiziki saplanmada bir cismin digərinə mexaniki şəkildə daxil olması və çıxarılmasının çətinləşməsi ön plana çıxır. Məcazi mənada isə, saplanma bir növ bağlılıq, asılılıq, hətta müəyyən qədər məcburiyyət hissi ifadə edir. Şəxs özünü müəyyən bir vəziyyətə, fikrə, həyat tərzinə bağlı hiss edir və bundan azad olmaqda çətinlik çəkir.
Mənşəyi: Sözün kökü “sap” felindən gəlir. “Sap” felinin əsas mənası “bir yerə ilişmək, yapışmaq” deməkdir. “Saplanmaq” isə bu felin intensivlik bildirən "-lan" şəkilçisi ilə törəməsidir və əməlin davamlılığını, möhkəmliyini ifadə edir. "Sap" sözünün özünün də kökü qədim türk dillərinə gedib çıxır və "yapışmaq", "tutmaq" mənalarını ifadə edir.
Fərqli cümlələrdə işlənməsi:
Fiziki mənada: "Balıqçı qarmağını balığın dodağına sapladı." (Balığın dodağına qarmaq möhkəm ilişdi.) "İynə barmağıma dərincə saplandı." (İynə barmağa batdı və çıxarılması çətinləşdi.) "Taxta parçası ayağıma saplanmışdı." (Taxta parçası ayağa ilişmişdi.)
Məcazi mənada: "O, köhnə adətlərinə saplanıb qalmışdı." (O, köhnə adətlərindən əl çəkə bilmirdi.) "Keçmişdəki səhvlərinə saplanmaq ona heç nə qazandırmaz." (Keçmişdəki səhvlər üzərində düşünmək, onları yenidən yaşamaq ona fayda verməz.) "O, bir düşüncəyə, bir ideyaya saplanıb qalmışdı." (O, o düşüncədən, ideyadan ayrıla bilmirdi.) "İşsizlik ona pis bir vərdişə saplanmasına səbəb oldu." (İşsizlik onu pis vərdişlərə sürüklədi.)
Qeyd: Saplanma həm də texniki mənada işlənə bilər. Məsələn, bir mexanizmin bir hissəsinin digər hissəsinə möhkəm ilişməsi, tıxanması "saplanma" kimi ifadə edilə bilər. Bu halda, daha dəqiq olaraq, "mexaniki saplanma" termini istifadə olunmalıdır.