izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sapqınlıq sözü Azərbaycan dilində geniş məna kəsb edən bir termindir. Lüğətlərdə sadəcə "doğru yoldan çıxma, azma" kimi tərif olunsa da, bu izah onun incəliklərini tam əks etdirmir. Əslində, sapqınlıq müəyyən bir qayda, norma, əxlaq prinsipi, sosial gözlənti və ya elmi həqiqətdən kənara çıxma deməkdir. Bu kənara çıxma, sadəcə səhv etmək səviyyəsində qalmaya bilir, əksinə, sistemli şəkildə qəbul edilmiş meyarlardan uzaqlaşma, hətta onlara qarşı çıxma formasını ala bilir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "sapmaq" felindən törədiyini görərik. "Sapmaq" isə "doğru xəttdən, yoldan kənara çıxmaq, yönünü dəyişmək" mənalarını verir. Beləliklə, sapqınlıq, bu hərəkətin nəticəsi, bir növ "sapmanın" təzahürüdür. Ancaq sadəcə fiziki məkan dəyişikliyindən deyil, həm də mənəvi, intellektual, ideoloji və ya davranışsal dəyişikliklərdən bəhs edir.

Misal olaraq, Elxan bəyin sitat gətirdiyi şeir parçasında "sapqınlıq" sözü, sosial norma və gözləntilərin kəskin şəkildə pozulması, ictimai qaydalara qarşı çıxma və bundan doğan yeniliyin ifadəsidir. Burada, "hər bir düha mühitin sapqınlığından doğur" deyərkən, dahilik, qəbul edilmiş qaydalardan, ənənələrdən uzaqlaşma, müstəqil düşüncə və yaradıcılıq nəticəsində ortaya çıxır. "Mühitin yumruqları, təpikləri" isə cəmiyyətin bu sapqınlığa, yeniliyə göstərdiyi müqaviməti, rədd reaksiyasını göstərir.

Beləliklə, "sapqınlıq" sözü müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalar kəsb edə bilir. Bəzən mənfi bir hal kimi, bəzən də müsbət innovasiya, inqilab kimi dəyərləndirilə bilər. Onun mənası həmişə kontekstdən asılı olaraq dəqiqləşdirilməlidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz