Sapılca sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış bir mətbəx ləvazimatını bildirir. Lüğətlərdə sadəcə "içində ət və s. qızartmaq üçün uzundəstəli mis və s. metaldan qab" kimi tərifi olsa da, mənası daha geniş və zəngindir.
Əslində, sapılca əsasən dərin və geniş, uzun sapı olan, adətən mis, bürünc və ya digər metaldan hazırlanmış bir qızartma qabıdır. Onun əsas fərqləndirici xüsusiyyəti, qabın dibinin nisbətən geniş və qalın, divarlarının isə nisbətən alçaq olmasıdır. Bu xüsusiyyətlər sapılcanı yağda qızartma əməliyyatı üçün xüsusilə əlverişli edir. Mis və bürünc kimi metalların istiliyi yaxşı saxlama xüsusiyyəti də sapılcanın üstünlüklərindən biridir.
Sapılcada müxtəlif növ ət məhsulları (quzu, toyuq, mal əti və s.), balıq, tərəvəz və digər məhsullar qızardılır. "Sapılcada yağ dağlamaq" ifadəsi, sapılcada yağın qızdırılması və məhsulların qızartılması üçün lazımi qədər yağın olması deməkdir. Bu, həmçinin yağın qızdırılma prosesinin mərhələlərindən birini ifadə edir.
Sapılcanın istifadə sahəsi yalnız qızartmaqla məhdudlaşmır. Bəzi bölgələrdə sapılca, xüsusilə də mis sapılca, qida məhsullarının saxlanması üçün də istifadə olunur. Misin antibakterial xüsusiyyətləri bu məqsədə xidmət edir.
Sözün etimologiyasına gəldikdə, "sap" və "ılca" kəlmələrinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. "Sap" uzun və nazik hissəni, "ılca" isə əyri və ya qarmaqvari bir hissəni bildirir. Beləliklə, "sapılca" sözü uzun sapı olan və əyri, geniş dibi olan qabı təsvir edir.
Cümlədə nümunələr:
- Ana sapılcada quzu qızardırdı.
- Yeni alınmış mis sapılca çox gözəl idi.
- Sapılcada yağ dağlayıb, kartofu qızartdı.
- Babamın köhnə sapılcası hələ də işlək vəziyyətdədir.