Sanatoriya (lat. sanare – müalicə etmək) — xəstəliklərin müalicəsi və profilaktikası üçün yaradılmış, xüsusi rejimə malik müalicə müəssisəsidir. Sanatoriyalar əsasən müəyyən xəstəlik növlərinin müalicəsinə ixtisaslaşırlar və müalicədə təbii amillərdən (hava, mineral sular, palçıq, günəş şüaları və s.), eləcə də müasir tibbi texnologiyalardan istifadə edirlər. Müalicə prosesinə həmçinin xüsusi pəhriz, fiziki tərbiyə və digər reabilitasiya metodları daxil ola bilər.
Sanatoriyaların fəaliyyətinin əsasını xəstənin fiziki və psixoloji sağlamlığının bərpasına yönəlmiş kompleks tədbirlər təşkil edir. Bu tədbirlər həm xəstəliyin müalicəsini, həm də onun profilaktikasını nəzərdə tutur. Məsələn, tənəffüs yolları xəstəliklərinin müalicəsi üçün sanatoriyalar təmiz hava, mineral sular və inhalyasiya müalicəsi təklif edə bilərlər. Sümüklər-əzələ sistemi xəstəlikləri üçün isə palçıq müalicəsi, fiziki terapiya və reabilitasiya proqramları tətbiq oluna bilər.
Sanatoriyalar müxtəlif kateqoriyalı xəstələr üçün nəzərdə tutulmuş ola bilər: uşaqlar, yetkinlər, müəyyən xəstəliklərdən əziyyət çəkənlər və s. Sanatoriyalarda yerləşdirmə şərtləri və müalicə proqramları fərqlənə bilər. Bəzi sanatoriyalar yüksək səviyyəli komfort təklif edir, digərləri isə daha sadə şəraitdə xidmət göstərir.
Sanatoriya sözü gündəlik danışıqda tez-tez "müalicə evi" mənasında işlədilir, lakin bu tam dəqiq deyil. Çünki sanatoriyalar müalicə müəssisələrindən fərqli olaraq, xəstənin tam sağalması üçün kompleks bir yanaşma təklif edir, yalnız müalicə deyil, həm də profilaktika və reabilitasiya işlərini əhatə edir.
Sanatoriya sözünün müxtəlif cümlələrdə işlənməsinə nümunələr:
- O, ürək-damar xəstəliyindən əziyyət çəkdiyinə görə sanatoriyaya göndərildi.
- Dağ sanatoriyası təmiz havası ilə məşhurdur.
- Sanatoriyada müxtəlif müalicə üsulları tətbiq olunur.
- Yeni tikilmiş sanatoriya müasir avadanlıqlarla təchiz olunmuşdur.