Samanlama sözü "samanlamaq" fellərinin məsdər formasından əmələ gəlmişdir. Lüğətlərdə sadəcə olaraq "samanlamaq" feli ilə əlaqələndirilməsi, sözün zəngin məna çalarlarını tam əks etdirmir. Əslində, "samanlama" daha geniş bir konteksti əhatə edir.
"Samanlama" əsasən, bir şeyin, bir hadisənin və ya vəziyyətin əhəmiyyətinin azaldılması, dəyərsızləşdirilməsi, önemsizləşdirilməsi mənasını verir. Bu, həm konkret, həm də məcazi mənada işlənə bilər. Konkret mənada, məsələn, bir qrup saman kütləsinin səpələnməsi, düzülməsi kimi bir hərəkəti ifadə edə bilsə də, bu, daha az işlənir. Əsasən məcazi mənada işlədilir.
Məcazi mənada isə "samanlama" aşağıdakı mənaları əhatə edir:
- Kiçiltmə: Bir hadisənin, əsərin və ya şəxsin əhəmiyyətini, qüvvətini, təsirini kiçiltmək, azaltmaq, önemsizləşdirmək.
- Rədd etmə: Bir iddianı, fikri, təklifi rədd etmək, onu əhəmiyyətsiz saymaq.
- Yüngülləşdirmə: Ciddi bir vəziyyəti, problemi yüngülləşdirmək, onu əhəmiyyətsiz göstərmək, göz yummaq.
- Səthi yanaşma: Bir məsələyə səthi, diqqətsiz yanaşmaq, onu diqqətlə araşdırmamaq.
Misallar:
- Onun əsərinin əhəmiyyətini samalamanı heç kim bacara bilməz. (Əsərin əhəmiyyətini azaltmaq, kiçiltmək)
- O, bütün sübutları samalayıb, özünü haqlı göstərməyə çalışdı. (Sübutları rədd etmək, əhəmiyyətsiz saymaq)
- Faciənin ağırlığını samalamaq olmaz, bu böyük bir itkidir. (Faciənin əhəmiyyətini azaltmağa çalışmaq)
- Problemləri samalayaraq həll etmək olmaz, hərtərəfli yanaşmaq lazımdır. (Problemlərə səthi yanaşmaq)
Beləliklə, "samanlama" sözü, sadəcə bir felin məsdəri olaraq deyil, daha geniş və çoxşaxəli bir məna kəsb edərək, müxtəlif kontekstlərdə istifadə olunan bir söz olaraq təqdim edilməlidir.