Salamsız-kalamsız

izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Salamsız-kalamsız söz birləşməsi "salam vermədən, salamlaşmadan; dinmədən, danışmadan" mənasında işlənən bir zərfdir. Azərbaycan dilindəki "salam" və "kəlam" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. "Salam" sözü ərəb mənşəli olub, ədəbiyyatda geniş işlənən və həm də ədəbi olmayan dillərdə istifadə olunan bir salamlaşma ifadəsidir. "Kəlam" isə ərəb mənşəli olub "söz, danışıq" mənalarını verir. Bu iki söz birləşərək hər hansı bir əlaqə qurmadan, qarşı tərəflə danışmadan, əvvəlki heç bir formal əlaqə olmadan, birdən-birə, sürətlə, gözlənilmədən bir işə başlamaq mənasını ifadə edir.

Söz birləşməsinin mənası içərisində "dinmədən, danışmadan" ifadəsi qarşı tərəfin fikrini, rəyini öyrənmədən, onunla heç bir söhbət aparmadan bir işə başlamaq mənasını gücləndirir. Yəni, qarşılıqlı əlaqəyə girmədən, heç bir razılıq əldə etmədən bir hərəkətə başlamaq kimi izah oluna bilər. Bu mənada "salamsız-kalamsız" söz birləşməsi, bir işə birdən-birə və qəfil başlamağı, həmçinin tərəf müqabilinin rəyini nəzərə almadan, özbaşına hərəkət etməyi ifadə edir.

Misal olaraq verilən cümlədə ("Qələmi mürəkkəbə batırdım. Salamsız-kalamsız başladım") şəxs heç bir hazırlıq, heç bir əvvəlki mərhələ olmadan yazmağa başlayıb. Bu, birdən-birə və ani bir başlanğıcı göstərir. Digər nümunələr: "Salamsız-kalamsız evdən çıxdı.", "Salamsız-kalamsız işə başladı və özünü tamamilə işə həsr etdi.", "Salamsız-kalamsız qonaq gəldi." bu cümlələrdə də bir hərəkətin ani və gözlənilməz olduğunu vurğulayır.

Ümumilikdə, "salamsız-kalamsız" söz birləşməsi Azərbaycan dilində söz ehtiyatının ifadə imkanlarını zənginləşdirən və müstəqil məna kəsb edən bir ifadədir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz