izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Ruslaşdırma (rus. русификация) termini, əsasən çar Rusiyası dövründə (1721-1917) rus olmayan xalqlara rus mədəniyyətinin, dilinin və adətlərinin zorla qəbul etdirilməsi siyasətini ifadə edir. Bu siyasət, sadəcə dilin öyrədilməsindən kənara çıxaraq, mədəni özünüifadənin, dini inancların, hətta geyim üslubunun rus modelinə uyğunlaşdırılmasını əhatə edirdi. Ruslaşdırma prosesi, həm inzibati-administrativ tədbirlər, həm də sosial-mədəni təzyiqlər vasitəsi ilə həyata keçirilirdi.

Ruslaşdırmanın əsas məqsədi, rus imperiyasının çoxmillətli əhalisinin vahid bir rus mədəniyyəti çərçivəsində birləşdirilməsi və imperiya ərazisində rus hakimiyyətinin möhkəmləndirilməsi idi. Bu proses, çox vaxt yerli əhalinin milli kimliyinin, dilinin və mədəni irsinin məhv edilməsinə səbəb olurdu. Məlumatların, təhsilin və dini ayinlərin rus dilinə keçirilməsi, yerli dillərin tədrisindən məhrum edilməsi, yerli adət-ənənələrin qadağan edilməsi ruslaşdırmanın əsas vasitələri idi.

Ruslaşdırma siyasəti, fərqli coğrafi zonalarda və müxtəlif millətlərlə münasibətdə fərqli intensivliklə həyata keçirilmişdir. Bəzi bölgələrdə daha sərt tədbirlər görülmüş, digər bölgələrdə isə daha yumşaq yanaşma tətbiq edilmişdir. Lakin, ümumi olaraq, ruslaşdırma siyasəti rus olmayan xalqların öz milli kimliklərini qorumaq səylərinə ciddi maneələr törətmişdir.

Müasir dövrdə "ruslaşdırma" termini, hər hansı bir dominant mədəniyyətin digər mədəniyyətlərə təzyiq göstərməsi və onların özünəməxsusluğunu məhv etməsi üçün də işlədilə bilər. Bu mənada, ruslaşdırma tarixi bir fenomen olmaqla yanaşı, ümumi bir sosial-siyasi prosesin metaforik təsviri kimi də istifadə olunur. Məsələn, iqtisadi və siyasi gücün köməyi ilə başqa bir mədəniyyətin özünəməxsusluğunu zəiflətmə cəhdlərinə də "ruslaşdırma" deyə bilərik.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz