Ruhşünas sözü ərəb dilindən olan "ruh" (can, nəfəs, əql) və fars dilindən olan "şünas" (bilən, tanıyan) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş mürəkkəb bir sözdür. Əsl mənası "ruhu bilən", "ruhun sirrini dərk edən", "ruh həyatını araşdıran" deməkdir.
Lüğətlərdə köhnəlmiş bir söz kimi qeyd edilən "ruhşünas" termini, müasir dilçilikdə əsasən "psixoloq" sözünün sinonimi kimi işlənir, lakin tam sinonim deyildir. "Psixoloq" termini daha geniş bir anlayışdır və elm sahəsi olaraq insan psixikasının bütün aspektlərini əhatə edir. "Ruhşünas" isə daha çox insanın daxili aləminin, ruhi həyatının daha incə və əsasən də əxlaqi, mənəvi tərəflərinin dərk olunması ilə bağlıdır. Bu baxımdan, "ruhşünas" sözü "psixoloq" sözündən daha poetik və köhnə bir üsluba malikdir.
Misal olaraq, "Cəmilə kimi təmiz, ruhşünas, munis, eyni zamanda gözlüaçıq, gözəl bir qız hara?" cümləsində "ruhşünas" sözü qızın daxili gözəlliyini, zərifliyini, incə hisslərini və dərin düşüncəliliyini vurğulamaq üçün işlədilmişdir. Burada "ruhşünas" sadəcə olaraq qızın psixoloji xüsusiyyətlərini deyil, eyni zamanda onun mənəvi saflığını da ifadə edir. Bu mənada, "psixoloq" sözü bu cümlədə qədər uyğun olmazdı.
Qeyd edək ki, "ruhşünas" termini ədəbiyyatda, xüsusən də klassik əsərlərdə və poetik mətnlərdə daha çox rast gəlinir. Müasir istifadədə isə daha az işlədilir və əvəzinə "psixoloq" və ya digər daha müasir sinonimlər üstünlük təşkil edir. Ancaq "ruhşünas" sözü özünəməxsus poetik təsiri və tarixi konteksti ilə seçilir.