Ruhi-rəvan sözü ərəb dilindən "ruh" (روح) və fars dilindən "rəvan" (روان) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Lüğətlərdə sadəcə "sevgili, istəkli" kimi izah edilməsinə baxmayaraq, mənası daha zəngin və çoxqatlıdır. "Ruh" sözünün əsas mənası can, nəfəs, varlıq, ruhani aləmdir. "Rəvan" isə axan, sərbəst, rahat, düzgün, səlis mənalarını ifadə edir. Bu iki sözün birləşməsi isə əslində "canımın rahatlığı, ruhumun sükun tapdığı, mənə maneəsiz sevinc bəxş edən" kimi daha geniş bir məna kəsb edir.
Klassik ədəbiyyatımızda ruhi-rəvan sözü, sevgiliyə olan dərin və sarsılmaz sevgini, canın ona bağlılığını ifadə etmək üçün işlənir. Sadəcə "sevgili" mənasından daha əhəmiyyətlisi, bu sevginin mahiyyətidir. Ruhi-rəvan, sadəcə fiziki cəlbədən kənara çıxan, ruhun dərinliklərini əhatə edən, tamamilə bağlılığı, güvəni və sükunu ifadə edir. Məsələn, verilən misalda olduğu kimi "Sən mənim cananım, ruhi-rəvanım" ifadəsi, sevgilinin sadəcə istəkli olmasından kənara çıxaraq, həyatın mənası, ruhun sükun mənbəyi olduğunu bildirir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- O, mənim ruhi-rəvanım idi, onunla həyatım məna qazanırdı.
- Sən mənim ruhi-rəvanımsan, sənsən mənim həyatda sülhü tapdığım yeganə şəxs.
- Onunla birlikdə olarkən ruhum rahatlıq tapırdı, o mənim ruhi-rəvanım idi.
- Uşaqları onun ruhi-rəvanı idi, onların xoşbəxtliyi onun xoşbəxtliyini təşkil edirdi.
Göründüyü kimi, "ruhi-rəvan" sözü müxtəlif kontekstlərdə, sevgi münasibətlərindən tutmuş, ailə bağlarına, hətta qayğısında olduğumuz varlıqlara qədər geniş mənada işlədilə bilər. Əsas məqam, bu sözün sadəcə bir istəyin ifadəsi olmasından daha çox, dərin bir bağlılığı, sükunu və mənəvi rahatlığı bildirməsidir.