Rizasız (sifət): Kimsənin iradə və razılığı olmadan, onun istəyinə zidd olaraq, məcburiyyət, zorlama və ya gizlincə edilən, görülən, alınan və s. Bu sifət, hərəkətin, əməlin, vəziyyətin və ya əşyanın əsas xüsusiyyətini ifadə edir - onun iradəsiz və ya qeyri-ixtiyari olmasını vurğulayır. Məsələn, "rizasız iş" ifadəsi kimsənin razılığı olmadan görülən bir işi təsvir edir; "rizasız müalicə" isə xəstənin razılığı olmadan ona tətbiq edilən müalicəni bildirir. "Rizasız əməkdaşlıq" ifadəsi də mövcuddur və bu, məcburi və ya istəksiz əməkdaşlığı göstərir.
Sözün mənşəyinə nəzər salsaq, "rıza" kökündən və "-sız" şəkilçisindən əmələ gəldiyini görərik. "Rıza" fars mənşəli bir sözdür və razılıq, razılaşma, qəbul mənalarını verir. "-sız" isə mənfi məna bildirən bir şəkilçidir və sözə "olmadan", "yoxluq" mənaları qatır. Beləliklə, "rizasız" sözü əslində "razılıq olmadan" mənasını ifadə edir.
Misallar:
- O, rizasız işləməyə məcbur edildi.
- Rizasız verilən hədiyyənin ləzzəti olmaz.
- Müqavilə rizasız imzalanmışdı.
- Onun rizasız şəkillərini yaymaq qanunsuz sayılır.
- Rizasız məhkəmə qərarının əleyhinə apelyasiya verildi.
Ata sözü olan "Rizasız tikənin ləzzəti olmaz!" ifadəsi isə əməlin və ya əşyanın mənəvi tərəfinə işarə edir. Razılıq olmadan, məcburiyyət altında edilən bir işin, hətta material cəhətdən müsbət nəticə verməsinə baxmayaraq, insanda xoş duyğu yaratmadığını, qane etmədiyini və hətta mənfi təsir bağışladığını bildirir.