izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Rəndələnmək – (məch.) Bu feilin leksik mənası əsasən iki istiqamətdə təzahür edir: birbaşa və məcazi. Birinci, əsas mənası predmetin rəndə vasitəsi ilə yonulub hamarlaşdırılması və ya kəsilməsini ifadə edir. Bu, feilin konkret, fiziki bir prosesə aid olmasını göstərir. Məsələn: "Taxta rəndələndi və olduqca hamar oldu." burada "rəndələnmək" sözü taxta parçasının rəndə ilə işlənməsini, onun səthinin hamarlaşdırılmasını ifadə edir. "Çiyələklərin rəndələnmiş qabığı qəliblərə dolduruldu." burada isə rəndələmə daha çox nazik kəsilməni bildirir.

İkinci, məcazi mənası isə qeyri-müəyyənlik, səliqəsizlik və ya qarışıqlıq vəziyyətinin düzəldilməsini, qaydaya salınmasını ifadə edir. Bu mənada feilin konkret bir alətlə əlaqəsi yoxdur, daha çox prosesin nəticəsi ön plana çəkilir. Məsələn: "O, uzun illərdir pozulmuş münasibətləri rəndələməyə çalışırdı." burada "rəndələmək" münasibətlərin təkmilləşdirilməsi, problemlərin həlli üçün səylərin göstərilməsini ifadə edir. "Layihənin son mərhələsindəki qüsurlar rəndələndi və əsərin təqdimatı uğurla başa çatdı." bu cümlədə isə "rəndələnmək" layihədəki kiçik nöqsanların aradan qaldırılmasını, mükəmməlliyə çatdırılmasını bildirir. Bu məcazi mənada, feilin əsas mənasından fərqli olaraq, bir növ "düzəliş", "təkmilləşdirmə", "səntiman vermə" mənaları da özünü göstərir.

Rəndələnmək sözünün etimologiyası türk dillərindəki "rəndə" kökünə dayanır. "Rəndə" əşyanı hamarlamaq üçün istifadə edilən bir vasitədir. Feilin məcazi mənası isə bu konkret mənanın genişlənməsi və metaforik istifadəsi nəticəsində yaranmışdır. "Rəndələnmək" sözünün fərqli cümlələrdə istifadəsi onun həm konkret, həm də məcazi mənalarını aydın şəkildə göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz