izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Rəiyyətpərəst sifəti, etimoloji baxımdan ərəb dilindəki "rəiyyət" (rəyya - tabe olanlar, əhali, xalq) və fars dilindəki "pərəst" (sevən, qayğı göstərən) sözlərindən əmələ gəlmişdir. Köhnə Azərbaycan ədəbiyyatında geniş istifadə olunan bu söz, əsasən hökmdarlar və onların nümayəndələri üçün işlədilərək, öz xalqını sevən, onun rifahı və xoşbəxtliyi üçün çalışan, onların problemlərinin həllinə çalışıb onları qoruyan şəxsi xarakterizə edirdi.

Rəiyyətpərəstlik, sadəcə olaraq xalqa qarşı yaxşı münasibəti deyil, həm də bu münasibətin konkret hərəkətlərlə, əməli işlərlə təsdiqini əhatə edir. Yəni, rəiyyətpərəst hökmdar və ya məmur yalnız sözlə deyil, əməlləri ilə də xalqının rifahına çalışır, ədalətli idarəçilik aparır, xalqın ehtiyaclarını ödəmək üçün çalışır, onların hüquqlarını qoruyur və rifahını yaxşılaşdırmaq üçün konkret tədbirlər görür.

Müasir Azərbaycan dilində "rəiyyət" sözü az istifadə olunsa da, "rəiyyətpərəst" sözü hələ də tarixi kontekstdə və ya ədəbi əsərlərdə rast gəlinir. Məsələn, "Atabəylər rəiyyətpərvər deyildir" cümləsindəki kimi tarixi şəxslərin və ya idarəçilik sistemlərinin xarakterini təsvir etmək üçün işlədilə bilər. Bu cümlə, Atabəylərin xalqın rifahına biganə olduğunu, onların maraqlarına əhəmiyyət vermədiyini vurğulayır. "Rəiyyətpərəst" sözünün əks mənasını ifadə edən sözlər "xalq düşməni", "zülmkar", "təcavüzkar" və s. ola bilər.

Qeyd etmək lazımdır ki, "rəiyyətpərəst" sözünün mənası tarixi kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Müasir dövrdə "xalqsevər", "xalqa bağlı", "vətənpərvər" kimi sözlər daha çox işlədilir və rəiyyətpərəstin əhatə etdiyi mənaları daha dolğun şəkildə ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz