Refraktometr [lat. refractio – sınma və meteo – ölçürəm] – müxtəlif mühitlər və maddələrdə işığın sınma əmsalını (refraktiv indeksini) ölçmək üçün istifadə olunan optik cihaz. Refraktometr, maddənin sıxlığı, tərkibi və ya digər fiziki-kimyəvi xüsusiyyətləri haqqında məlumat əldə etmək üçün işığın maddə səthindən keçərkən sınma bucağının dəqiq ölçülməsinə əsaslanır.
İşığın sınması hadisəsi işığın bir mühitdən digərinə keçərkən sürətinin dəyişməsi ilə əlaqədardır. Fərqli maddələrin fərqli sınma əmsalları vardır. Refraktometr, bu fərqləri dəqiq ölçərək maddənin identifikasiyası və ya tərkibinin təyini üçün istifadə olunur. Məsələn, şəkərin sulu məhlulunun konsentrasiyasını, meyvə şirələrinin quru maddə miqdarını və ya yağların təmizliyini təyin etmək üçün refraktometrik üsullar geniş tətbiq olunur.
Refraktometrlər müxtəlif növlərdə mövcuddur, məsələn, Abbe refraktometri, Pulfrich refraktometri, və immersion refraktometri. Onların iş prinsipi ümumilikdə oxşardır, lakin dəqiqlik və ölçmə üsulları fərqlənə bilər. Müasir refraktometırlər rəqəmli oxunuşlar təmin edir və nəticələrin qeyd edilməsini və emalını asanlaşdırır. Bu cihazlar qida sənayesində, kimya sənayesində, tibbdə, əczaçılıqda və digər sahələrdə geniş istifadə olunur.
Qeyd edək ki, "refraktometr" sözünün etimologiyası göstərildiyi kimi latın sözlərindən əmələ gəlmişdir. "Refractio" (sınma) işığın bir mühitdən digərinə keçərkən istiqamətinin dəyişməsini, "meteo" (ölçürəm) isə ölçmə əməliyyatını bildirir. Beləliklə, sözün özü cihazın əsas funksiyasını - işığın sınmasını ölçməsini tam olaraq əks etdirir.