izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Pörtləmək₂ feili, əsasən şivə sözü olaraq qəbul edilən "pörtmək" feilindən törəmişdir. "Pörtmək" öz əsasında türkcə köklərə malikdir və əşyaların qızaraq, qovurularaq və ya qızdırılaraq xarici səthinin qaralması, yanması, bişməsi prosesini ifadə edir. Lakin "pörtləmək" "pörtmək"dən bir qədər fərqli bir kontekstdə işlənir.

"Pörtmək" daha çox quru əşyaların (məsələn, taxıl, çörək) qızardıqda və ya qovrulduqda səthinin qaralması üçün işlənilir. "Pörtləmək" isə daha geniş bir məna kəsb edir. O, həm quru əşyaların, həm də maye və ya yumşaq cisimlərin sürətlə və qızğın bir şəkildə qızdırılaraq səthinin yanması, qızartması və ya bişməsini ifadə edə bilər. Məsələn, "ət pörtlədi" deyəndə ətin qızğın odda sürətlə bişərək səthinin qızartıldığını başa düşürük. "Qızartma qabında çörək pörtlədi" deyəndə isə çörəyin bir tərəfinin qızartıldığını, hətta bir qədər yandığını ifadə edirik.

Bundan başqa, "pörtləmək" məcazi mənada da işlənə bilər. Məsələn, "üzü pörtlədi" deyəndə şəxsin güclü qızarma və ya utanmaqdan üzünün qızarması nəzərdə tutulur. Bu isə fiziki pörtləmənin emosional vəziyyətə metaforik şəkildə tətbiqinin nümunəsidir.

Ümumiləşdirərək demək olar ki, "pörtləmək" feili bir əşyanın yüksək temperaturun təsiri ilə səthinin qızartılması, yanması və ya bişməsini ifadə edən, "pörtmək"dən daha geniş məna daşıyan bir feildir və həm konkret, həm də məcazi mənada işlənə bilər. Sözün etimologiyası türk dillərindəki qızarmaq, qovrulmaq ilə əlaqədardır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz